Stranica je namjenjena svima kojima je Janja u srcu, a Drina u venama

NAVIGACIJA

USER MENU

ONLINE

ISLAMSKI LINKOVI

 
Bosna i Hercegovina

Istorija Janje

 

Piše: Prof. Dr. Sc. Mahmud Nurkić

 

Muhamed a.s. "Nema sreće za onaj narod među kojim se istina ne smije slobodno govoriti".

 

 

Kratka istorija Bosne i Hercegovine

 

Lična karta Bosne i Hercegovine

 

Službeni naziv: Bosna i Hercegovina

Državno uređenje:  Parlamentarna država

Površina: 51.129 kvadratnih kilometara

Broj stanovnika: 3.964.388 (2002. god)

Gustina naseljenosti: 85,5 na kilometar kvadratni

Glavni grad: Sarajevo

Novčana jedinica: Konvertibilna marka

Bruto nacionalni dohodak: 7 milijardi (2001. god)

Bruto nacionalni dohodak po glavi stanovnika: 1.800 USA dolara

Godišnja stopa rasta: Podaci nisu pouzdani

Godina nezavisnosti: 1992.

Nacionalni praznik: 25 novembar - Dan državnosti.

 




Istorija Bosne i Hercegovine



Kratke zabilješke o  istoriji Republike Bosne

5. vijek p.n.e. Prvi stanovnici BiH o kojima znamo bili su ILIRI. To je prastari narod indoevropskog porijekla čije je prisustvo na prostorima BiH potvrđeno još u 2.mileniju st.e. Oni su naseljavali skoro sav Balkanski poluotok. Vodeća bosanskohercegovačka ilirska plemena bili su Japodi, Dalmati, Dezitijati, Dicioni, Mezeji, Daorsi i dr. O njima su pisali grčki i rimski pisci, koji u svojim natpisima ne propustaju priliku da istaknu njihovu borbenost.

 

229 p.n.e. : Prvi ilirski rat protiv Rimljana Iliri su izgubili. Kraljica Teuta koja je predvodila Ilire nije se mogla suprostaviti bolje opremljenoj rimskoj vojsci.

 

219 p.n.e : Drugi ilirski rat  Iliri su izgubili protiv Rimljana..

 

171 - 167 p.n.e : Treći ilirski rat kada je Ilire predvodio kralj Gencije. Iliri su djelovali u savezu sa Makednocima ali su Rimljani i ovaj put odnjeli pobjedu i uspostavili Rimsko carstvo. (Rimsko carstvo traje 500 godina).

 

6-9 : Batonova buna protiv Rimljana (Vranduk). Batonu je pošlo za rukom da ujedini tada sva ilirska plemena i da angažuje vojsku od 200.000 pješaka i 9.000 konjanika u borbi protiv Rima ali su Rimljani nakon 3 godine rata uspjeli da Batonovu vojsku pobijede a Batona uhvate i odvedu u ropstvo. Umro je 22. godine n.e. u Raveni  gdje je živio u nekoj vrsti pritvora. A kakav je Baton bio najbolje govori njegov odgovor pobjedničkom generalu Tiberiju na pitanje zašto se pobunio protiv Rima, Baton je odgovorio:"Sami ste krivi jer ste našim stadima slali vukove umjesto pasa " , aludirajući na zloupotrebu rimskih službenika koji su Ilirima otimali sve do čega su stigli. A kakvi su ustanici bili pokazuje njihov postupak po saznanju da su izgubili rat protiv Rima. Ustanici su bili najvećim dijelom iz srednje Bosne, gdje je ustanak i počeo, u gradu Ardubi, kod Vranduka blizu Zenice. Kad su shvatili da je sve izgubljeno ustanici su izveli jedno djelo koje je zadivilo i protivnika. Ne želeći da živi padnu u ruke protivnika, nakon što su im žene sa djecom poskakale u plamen zapaljenog grada a druge se sa bedema strmoglavile u nabujalu rijeku Bosnu koja je tekla ispod grada, sami su se međusobno poubijali na očigled neprijatelja (Imamović, 1998).

395 : Rimsko carstvo se dijeli na Istočno (Bizant) i Zapadno (Rim) -Teodosije Veliki je izvršio podjelu.

 

530 : Pominje se prvi put ime Bosna (Salonitanski sinodi 530 i 533 god na kojem prisustvuje među brojnim biskupima i bosanski, imenom Andrija koji je zastupao bestoensku biskupiju, nazvanu tako po gradu Bistue gdje je imala sjedište, koji se nalazio kod današnjeg Viteza ili kod Varvare na Vrelu Rame pošto su oba ta grada nosila isto ime: Bistue Vetus - Varvara i Bistue Nova - Mali Mošunj kod Viteza). Postoji vjerovanje da je Bosna ime dobiveno od plemena Slavena koje se zvalo Bosna a živjelo je negdje iza Karpata pa kada su ovdje došli nazvali su ovo područje Bosna.

 

602 : Avari i Slaveni prvi put preko Save ulaze u Bosnu. Dobrim rimskim čestama prodiru u unutrašnjost ali ih domaće stanovništvo koje je dobro naoružano zaustavlja na prvim planinskim obroncima. Ono Slavena i Avara sto je prodrlo u unutrašnjost brzo se utopilo u autohtonoj masi pa se može kazati da je Bosna i Hecegovina u srednji vijek ušla  sa kompaktnim starosjedilackim (ilirskim) stanovništvom za razliku od susjednih zemalja koje su bile slavenizirane (Imamović, 1998).

 

838 : Knez Ratimir koji vlada Sklavinijom (Bosnom). Početne teritorijalne formacije, organizirane na teritorijalno plemenskom principu nose naziv "Sklavinije" kako su ih zabilježili bizantski pisci.

 

867/68 :  Primanje krščanstva od strane Slavena. Bizantski car Konstantin Porfirogenot piše :"Nakon što su pod carem Bazilijem I (867/68) primili kršćanstvo, car im postavi za vladare one, koje su sami htjeli i izabrali iz roda, koje su oni štovali i voljeli".

 

877 - 917 : Održan je Sabor na Duvanjskom polju  gdje se spominje "Regnum Sclavorum" (Bosna) u kojem se spominje preblagi kralj Budimir.

 

913-959 : Konstantin VII Pofirogenet piše spis " De adminstrado Imperio)  prvi spomenik književnosti Bosne (Humačka ploča) i imenom Bosna dio zemlje ("horion Bosona") oko izvora istoimene rijeke u kojoj se nalaze dva grada, Katera i Desnek (širi prostor Sarajeva i Visokog). Porfirogenet pominje i druge gradove kao što je nastanjen grad Soli, zatim oblasti Trebinje, Zahumlje, Paganiju (Neretljansku oblast), Pleba (pljevska oblast, Emota (imotska oblast) i livanjsku oblast.

 

948 - 960 : Bosnom upravlja srpski župan Časlav,

 

949 - 969 :  Bosnom upravlja hrvatski župan Mihajlo Krešimir II.

 

Polovinom X. Vijeka Pop Dukljanin piše  da je Bosna država ravnopravna Raškoj i Hrvatskoj.

 

969 - 997 : Bosnom vlada Stjepan Držislav, a za njegove naslednike pop Dukljanin kaže da su uvijek vladali u Hrvatskoj ali ne i u Bosni.

 

1054 : Podjela hrišćanstva na istočno i zapadno. Bosna ostaje izvan domašaja istočnog kršćanstva i pripada zapadnom kršćanstvu ili katolicizmu.

 

1082 - 1101 : Bosnom upravlja knez Stjepan, namjesnik dukljanskog kralja Bodina koji je vladao Dukljom, Raškom i Bosnom.

 

1102 : Ugarski kralj Koloman se kruniše hrvatskom krunom u Biogradu kod Zadra. Nastaju sukobi između Ugarske i Bizanta. Cilj Ugarske je bio da odvoji Bosnu od Duklje što je i učinjeno. Od sredine 12. vijeka pa sve do turske okupacije, Bosna je ostala  u interesu ugarske politike.

 

1138 : U povelji ugarskog kralja Bele II iz 1137. Bosna se navodi kao posebno vojvodstvo a ugraski kraljevi se se tituliraj kao kraljevi Rame (Ramae rex).

 

1139 : Kralj Bela II je na saboru u Ostrogonu svom petogodišnjem sinu dodijelio titulu "bosanski vojvoda".


Samostalna država Bosna


1154-1163 : Prvi poznati Bosanski "Ban", je bio Ban Borić, velikaš iz Slavonije. Bizantinski hroničar Kinam najbolje opisuje snagu bana Borića   koji je sa vojskom bio na strani Ugara u borbi protv Bizantije kod opsade grada Braničeva na desnoj obali Dunava 1154. godine (kod danasnjeg Kostolca). U toj bici car bizantijski je glavninu svojih snaga poslao na vojsku bana Borića, a ne na ugarske snage, što govori koliku vojsku je imao tada ban Borić. 1162. godine ban Borić  je pod pritiskom bizantskog cara Manojla I morao pobjeći u Ugarsku gdje se u Slavoniji trajno zadržao i Templarskom redu uz odobrenje kralja Stjepana, poklonio selo Esdel (Zdelje) 1163. godine. Njegovi naslednici se pominu u Slavoniji sve do XVI vijeka ali nikad nisu polagali pravo na prijesto u Bosni (Imamović, 1998).

 

1167 - 1180 : Bosnom posljednji put vlada Bizantija, odnosno snažni bizantijski car Manojlo Komnen. Iza njegove smrti Bosna se osamostaljuje.

1180-1203 : Ban Kulin vlada Bosnom, razvija se trgovina pa on dubrovačkim trgovcima daje povelju. Bosna je prostorom bila velika i "prelazila se za deset dana hoda" prema jednom dubrovačkom trgovcu. Kulin ban je vladao državom koja se prostirala od
 Drine do Grmeča sa oblastima Bosnom, Usorom i Soli. U Bosni se u to vrijeme razvija pravi bosanski patriotizam koji će se kasnije prenosti kroz vijekove riječima "od Kulina bana i dobrijeh dana".

1189 : Prijateljske veze sa gradom Dubrovnikom,
Povelja Kulina Bana Dubrovčanima na Bilinom polju kod Zenice.

 

1199 : Kulin ban je sa svojom ženom i djecom prihvatio  bogumilsku vjeru i bogumilsko učenje. Bosna je postala centar bogumilstva na Balkanu što je u dobroj mjeri odredilo dalju sudbinu Bosne i Hercegovine.

                                                            -------------------

 

Bogumilstvo na bosanskom prostoru potiče iz učenja koja su se javila mnogo ranije na prostorima Male Azije. U osnovi bogumilskog učenja bilo je shvatanje da je materijalni svijet kao i sve ono što iz njeg proistiše (društvo, ustanove, vojska, država) proizvod zla i da je jedini čovjekov spas u duhovnom životu, asketizmu i odbacivanju svega materijalnog. Bogumilstvo karakteriše i kritičnost protiv crkvenog sjaja i crkvene hijerarhije. Također, bogumili su vjerovali da treba da nestane čitav krug svetaca koji se slave mimo Hrista kao i da se ukine kult ikona kojima se iskazuju božanske časti. Zbog toga su se pristalice ovog "nauka" nazivali "čisti" ili "pravi Hrišćani" ili kako su ih nazivali Slaveni "bogu-mili". Oni ne primaju krštenje, a protive se krštenju djece. Ne priznaju vaskrsnuće ni pričešće. Bogumili su davali ženama   izvjesnu ravnopravnost. Bogumili su se pojavili u Bugarskoj i Makedoniji još u X vijeku, i u Srbiji odakle ih je Stevan Nemanja protjerao. Njihovo učenje se pojavilo i u sjevernoj Italiji i Francuskoj (Gradski grb Clermont-Ferrand -a, grada u južnoj Francuskoj je u vidu ljiljana koji predstvaljaju simbol bogumila). Protiv bogumila i katolička crkva je vodila rat. Papa Inoćentije III poziva ugarskog kralja Emerika da izvrši pritisak na bosanskog bana Kulina da spriječi širenje krive vjere i da prestane davati zaštitu prebjeglim nevjernicima iz Splita i Trogira. U protivnom, papa je naredio da se ban i njegova porodica   protjeraju iz Bosne. Kulin ban se 8. aprila 1203. godine pred papinim izaslanikom odrekao "Heretičkog učenja" na Bilinom Polju kod Zenice.

                                                            --------------------


1203 : Kod Bilinog Polja blizu Zenice ispred papinog legatusa Ivana de Casamarisa, Ban Kulin prihvata ponovo katoličku crkvu nakon papske zabrane zabrane da bude heretik, Bogumil.

1204 : Pad Bizanta - od strane križara i Mlečana koji zauzimaju Carigrad.


1204-1214 : Ban Stjepan Kulinović, čiji je sin bio poznat kao Ban od Usore.

1214-1254 : Ban Matej Ninoslav.


1219 : Osnovana samostalna Srpska crkva u Srbiji (sveti Sava -autokefalnost)

 

1235-1238 :Otpor protiv Rima i Mađara (herceg Koloman) koji ban Ninoslav odbija u četverogodišnjem ratu. Kao povod napada Papa piše: "U Bosni jeretici javno ispovjedaju svoju vjeru kao što lamije doje svoju štenad golim sisama" (Nilević, 1998).

 

1252 : Katolički biskup je od strane bosanske crkve potisnut iz Bosne u Đakovo.

 

1253 : Mađarski kralj Bela IV vojno zauzima Bosnu.

 

1254-1280 : Ban Prijezda, namjsnik mađarskog kralja Bele IV. Udajom kćerke kralja Dragutina Nemanjića za Prijezdinog sina Stjepana (Kotromana) došli su Kotromanići u srodstvo sa Nemanjićima.

 

1280-1287 : Ban Prijezda II. Kotromanić  vlada Bosnom. U tom periodu veliki broj bogumila iz Bosne je pohvatan i kao roblje prodat na galije Mlečanima . To je bio rat protiv crkve "bosanske". Na pijaci u Dubrovniku veliki broj Bosanaca je prodat kao roblje na brodove.

1287-1314 : Ban Stjepan I. Kotromanić.

1291 : Dolaze Franjevci u Bosnu.

 

1314-1354 : Ban Stjepan II. Kotromanić, (Bosna se prostire od Save do mora i od Cetine do Drine),

 

1324 : Ban Stjepan II u proljeće 1324. godine ponovo povraća vlast nad prostorom Usore i Soli i od tada ovi prostori ostaju u tituli bosanskih banova i kraljeva i kada oni tamo ne vladaju.

 

1326 : Vlast bosanskog bana protegla se na Hum koji je dotle, od vremena Nemanjina brata kneza Miroslava, do sredine XII vijeka, osim malih prekida, bio u srpskoj vlasti. Taj gubitak srpski dvor nije mogao nikada da prežali, osobito car Dušan. On je 1350. godine poduzeo vojni pohod protiv Bosne, sa vojskom je došao    do Bobovca ali se morao brzo povratiti bez povratka izgubljenog (Nilević, 1997).

 

1340 : Osnovana franjevačka vikarija u Bosni, što je još više ojačalo pozicije katoličke vjere i katoličkog djelovanja. Prvi samostani se podižu u Milama i u Kraljevoj Sutjeci, u Olovu, Srebrenici i Livnu a kasnije u Fojnici, Kreševu u Vranduku.

 

1353 : Bosanski ban Stjepan II Kotromanić  je udaje kćer "kod Madžara mnogo opjevanu banovu kćer Jelisavetu" za ugarskog kralja Ludovika I.

 

1354-1377 : Poslije smrti Stjepana II kotromanića   na vlast dolazi njegov bratić  Ban Tvrtko I Kotromanić, sin Vladislava Kotromanića  i Jelene šubić.

 

1363 :  Rat ugarskog kralja Ludovika I sa Tvrtkom I Kotromanićem. Kralj Ugarski nije  1363. godine u aprilu mjesecu mogao osvojiti grad Soko na Plivi kojeg je branio  vojvoda Vukač Hrvatinić, otac Hrvoja Vukčića. Iste godine u septembru mjesecu kralj Ludovik šalje ponovo vojsku pod komandom Nikole Konta u Usoru na grad Srebrenik, ali se opsada izjalovila. Pod gradom je palo mnogo ugarskih vojnika a nadbiskup Nikola, koji je bio kraljev kancelar, izgubio je pod Srebrenikom kraljev pečat. Novim pečatom se ugarski kralj počeo služiti tek 18. maja 1364. godine.

 

1364 : Mlečani  nazivaju bosanskog bana Tvrtka poslije ovih pobjeda nad ugarskim kraljem:" dei gratia banus totius Bosnae" (božijom milošću ban cijele Bosne).

 

1371 :             Poraz srpske vojske u bici sa Osmanlijama na Marici.

 

1377-1391 : Ban Tvrtko se kruniše u manastiru Mileševo 1377. godine pošto je zadobio znatan dio države Nemanjića. (Kralj Srbljem i Bosne i Primorja). Granice Bosne su se prostirale od Save do Korčule i Hvara, te od Zrmanje i Knina do Sjenice i Lima.

 

1386 : Turski upad u Bosnu i uništavanje grada Drijeva, ali i skoro povlačenje.

 

1388 : Turski upad u Bosnu blizu grada Bileća, ali su Turci bili bili spriječeni u daljem napredovanju od vojske Tvrtkovog vojvode Vlatka Vukovića, koji je tursku vojsku do nogu potukao.

1389 : Bitka na Kosovu, Bosansko krilo armije ostalo je nepobijeđeno od Turaka, ali su Bošnjaci napustili boj nakon smrti srpskog kralja Lazara,

1391- 1395 :  Kralj Stjepan Dabiša vlada Bosnom. Za vrijeme njegove vladavine osamostaljuju se u Bosni: Hrvoje Vukčić u sjeverozapadnoj Bosni, Sandalj Hranić Kosača sa obje strane Neretve, i Pavle Radenović u području Krivaje i Spreče, koji je držao Olovo, Trebinje i Cavtat.

 

1395 - 1398 : Kraljica   Jelena, žena kralja Dabiše, Tvrtkova nasljednika. Slaba i neodlučna ona se zadržala na vlasti samo tri godine puštajući da se za to vrijeme osile neko od vlastele.


1395 - Bitka na Rovinama gdje je poginuo Marko Kraljević,

 

1399-1404 : Bosnom vlada kralj Ostoja.

 

1404-1409 : Bosnom vlada kralj Tvrtko II Tvrtković.

 

1408 : Ugarski kralj Zigmund hara Bosnom i ubija bosansku vlastelu. U rijeku Bosnu baca 170 bosanskih velikaša a 1410. godine područje Usore i Soli podvrgava pod direktnu ugarsku vlast, 1412. daje bogato područje Srebrebice srpskom despotu Stefanu Lazareviću, oko koga se poslije vode ogorčene borbe srpske i bosanske vojske.

 

1411 : Hrvoje Vukčić  drži kao najamničku vojsku 7.000 turskih vojnika. Hrvoju Vukčiću se s pravom pripisuje uvlačenje turske vojske u međusobne sukobe među bosanskim velmožama kao i u odnosu bosanskih velmoža i ugarske vlasti.

 

1409-1416 : Herceg Hrvoje je bio od Ugarske proglašen odmetnikom i naređeno je Sandalju Hraniću da ga napadne i uništi. Herceg Hrvoje je jedinog saveznika našao u  Ishak begu iz Skoplja koji je na njegov poziv došao    sa vojskom u Bosnu 1414. godine. Do sukoba između turske i ugarske vojske došlo je u drugoj polovini jula 1415. godine u Lašvi gdje je ugarska vojska poražena. Kralj Zigmund više nikada nije prešao Savu i najviše što je postigao bio je vazalski odnos prema sultanu.

 

1413 - ubistvo Muse Kesadžije  (sin sultana Bajazita I.) On je bio vođa janjičara. Njeg je na Blatnom polju kod Sofije u Bugarskoj uz pomoć kralja Sigismunda i despota Stefana Lazarevića pobijedio brat sultan  Mehmed I. Musa je u toku bitke ostao bez ruke ali je pri bijegu bio uhvaćen i zadavljen.

 

1416-1421 : Bosnom vlada kralj Stjepan Ostoja (sin kralja Ostoje),

 

1421-1443 : Tvrtko II Tvrtković ponovo dolazi na prijesto, plaća Turcima harač u iznosu od 20.000 dukata godišnje.

 

1443- 1461 Kralj Stjepan Tomasz,  plaćao je godišnje 40.000 dukata harača Turcima.


1445 : Turci su već okupirali neke dijelove Bosne.

 

1453 : Turci osvajaju Carigrad i turska država se afirmiše kao velika evropska sila i veliki rival hrišćanstva.

 

1453 - 1457 : Sultan je na različite načine iz Bosne izvukao oko 160.000 dukata. Prilikom spremanja osvajanja Beograda 1456. godine sultan Mehmed II je od vojvode Petra Pavlovića   zahtjevao 4.000, od herceg Stjepana 8.000, a od kralja Tomaša čak 10.000 ljudi, 10.000 tovara namirnica   i 4 strateški važna grada. Turci su 22.7.1456. godine poraženi pod Beogradom od ugarske vojske pod komandom Hunadija.

 

1457 : Kralj Tomaš šalje svog poslanika Nikulu Testu papi, napuljskom kralju, mletačkom duždu, milanskom i burgundskom vojvodi tražeći pomoć protiv Turaka.

 

1458 : Sultan je odustao od svog zahtjeva za predajom nekih bosanskih gradova uz uslov da mu kralj Tomaž daje harač od 9.000 dukata godišnje . Kralj Tomaž nije pristao na to te je odlučio da krene sa ugarskim kraljem Matijom u rat protiv Turaka nakon dogovora sa Madžarima 6. decembra 1458. godine u Segedinu. Međutim, kada se vratio u Bosnu zatekao je turske trupe u svojoj zemlji.

 

1459 : Stanovnici Smedereva su se 20. juna 1459. godine pobunili i predali grad Turcima. Za predaju Smedereva Ugarska i papa su okrivili mladog kralja Bosne Stjepana Tomaševića   nabjedivši ga da je on doveo Turke i dao Smederevo za veliku svotu novaca.

1461-1463 : Kralj Stjepan Tomašević  vlada Bosnom istovremeno kao Ugarski i turski vazal. Stanovnici Bosne su opterećeni porezima pa ih Turci zavaravaju obećavajući im da će pod njihovom vlašću biti zaštićeni od Ugara i davanja poreza ugarskom kralju.

 

1463 : Turci 19. maja izbijaju pred utvrđeni grad Bobovac i osvajaju ga 3. juna, a zatim zauzimaju Travnik, opsjednu Jajce i počnu opsadu kralja Stjepana Tomaševića   u Ključu. Na tursku riječ     kralj se 4. juna 1463. godine predao Turcima, naredio je i ostalim gradovima da se predaju te se za 8 dana predalo oko 70 bosankih tvrđava. Do 15. juna iste godine sultan je smaknuo i kralja a u osvojene tvrđave postavio svoju posadu.

1463 : Bosna pada pod tursku vlast, a to je bilo 19. juna od kada nije više bilo slobodne Bosne i njezinog kralja. Bosna je sa Turskom vodila rat čitavih 77 godina (od 1386. do 1463. godine) i na kraju je Turska morala upotrijebiti vojsku od 150 do 200 hiljada ljudi da je pokori što govori o vitalnosti i snazi bosanskog čovjeka. Turska je tada bila najjača svjetska velesila koja je predhodno srušila Bizantijsko carstvo, srpsku i bugarsku državu i dobro uzdrmala Ugarsku i Vlašku. Turska artiljerija, potrebna da osvaja utvrđene gradove raspolagala je topovima koji su izbacivali kugle težine od 360 kg kao što je upotrijebila u ratu sa Skenderbegom 1450. godine. Tri godine kasnije pri opsadi Carigrada takve topove je vuklo po 60 volova a bili su teški po 150 kvintala (Sunjić, 1998).

 

 

Bosna pod turskom vlasti


1463 : Osnovan je Bosanski sandžak, 1470. Hercegovački,  između 1478 - 1483. zvornički, 1537. Kliški, 1580. Krčko- lički, i 1592. Bihaćki. Prvi sandžakbeg Bosanskog sandžaka bio je Mehmed-beg Minetović  nakon koga je postavljen Isak - beg Ishaković  koji je još 1457. godine po naređenju sultana Mehmeda Fatiha sagradio carevu džamiju u Sarajevu, zatim grad - saray - po kome je grad Sarajevo dobilo ime. Na mjestu Sarajeva se nalazilo malo mjesto koje se ranije nazivalo Trgovište, a kako se trgovalo samo utorkom mjesto se nazivalo i  Utornik ili Nautornik. Od 1521. do 1541. godine na dužnosti snadžakbega Bosnaskog sandžaka bio je Gazi Husref - beg.


1472 : Hercegovina pada pod tursku vlast.

 

1492 : Dolaze Jevreji iz španije u Bosnu.

 

1517 : Poslije pripajanja aapskih zemalja Osmanskom carstvu formira se islamski halifat na tri kontinenta.


1528 : Madžari napravili dvije provincije u sjevernim djelovima Bosne u slučaju odbrane od Turaka.

 

1541 : Turci osvajaju Budim. Gazi Husref-beg vodi bosance u pomoć sultanu Sulejmanu veličanstvenom koji je osvojio Budim. Gazi Husref - beg je poginuo u Crnoj Gori u borbi sa plemenom Kuči 1541. godine.

 

1541 - 1533 : Bosanski sandžak-beg je bio Ulam paša. Njeg je zamjenio Sofi Mehmed-paša  u čije je vrijeme sjedište  bosanskog sandžak-bega preneseno iz Sarajeva u Banja Luku.

 

1566 : Poraz turske vojske po Sigetom označava slabljenje turske carevine.

 

1571 : Osmanlije doživljavaju prvi veliki porazom flote kod Lepanta, što predstavlja početak  propasti Osmanskog carstva.

 

1574 : Za bosanskog sandžakbega postavljen je Ferhad - beg. Kada je došao    u Banja Luku, sjedište  bosanskog sandžaka, savremenici su zapisali: ".. Da je pred njim nošeno 700 bajraka. Pratilo ga je 300 levanta u odijelu od vučine, pod željeznim kalpacima". U gradu na Vrbasu Ferhad - beg je podigao 216 javnih objekata, od kojih je svakako najvažnija džamija Ferhadija, porušena 1993. godine. Uz džamiju Ferhad - beg je sagradio 200 dućana, zatim karavan- saraj, banju, saraj-dvor. Ferhad - beg je 22. septembra 1575. godine pobijedio i zarobio grofovog sina Volfa Engelberta i za njegov otkup dobio 30.000 dukata čime je napravio Ferhadiju džamiju (Zlatar, 1998).

 

1580 : Osnovan Bosanski ejalet od 7 sandžaka (Bosanski, hercegovački, kliški, lički, pakrački, požeški i zvornički) a za njegovog beglerbega postavljen je Ferhad - beg koji je tada dobio naziv paše. Na tom položaju ostao je 8 godina u Banja Luci koja je bila centar ejaleta. Ferhad paša  je 1588. godine imenovan za Budimskog beglerbega gdje proveo samo dvije godine. Ubijen je mlad i ukopan u džamiji koju je napravio u Banja Luci 1590. godine.


1592 : Osvajanja prestaju, Bihać je zadnji grad koji pada pod Tursku vlast. Bihać osvaja Hasan - paša  Predojević  19. juna 1592. godine. Bihać je bio pod Austro-ugarskom vlašću a branio ga je kapetan Josip Lamberberg. Osvajanjem Bihaća cijela današnja Bosna i Hercegovina je došla pod tursku vlast.

1593 : Poraz turske vojske pod Siskom predstavlja kraj turskih osvajanja prema Zapadu. Tu je poginuo i Hasan - paša  Predojević  i zvronički sandžakbeg Sinan- beg i 7.000 turskih vojnika 23. juna 1593. godine.

1606 : Najveći teritorijalni rang Bosne koji je ikad imala. Inače, u XVII vijeku i Bosna je u svom velikom kulturnom usponu. U ovom vijeku žive i rade veliki bosanski pisci i kultturni radnici kao sto su: Hasan Kafi Pruščak, Ahmed Sudi, Muhamed Musić  Allamek, Muhamed Nerkesi, Pečevi, Hevai Uskufi Muhamed, Mustafa Ejubović  - šejh Jujo, Allaudin Sabit Užicanin. Uporedo sa njima žive i veliki državnici, sandžak - bezi, ajani i kapetani i junaci mnogih borbi: Ali - paša  Varvar, Fadil - paša  Maglajac, Ibrahim - paša  Tešnjak,  Mehmed - paša  Korča, Ali - paša  Čengić, Halil - beg Alajbegović, Ilija i Petar Smiljanić, Vuk Mandušić, Mustaj - beg Lički, Hrnjica   Mujo, Halil i Omer, Tale Ličanin, Alija Bojčić  i drugi (Pelidija, 1998).

                                    ----------------------------------

 

Hasan Kafi Pruščak

Pozanti bosanski pisac i mislioc koji se rodio i živio u Pruscu, napisao je djelo "Usul Al-Hikam fi Nizam Al-Alam" ili "Temelji mudrosti o uređenju svijeta". U ovom djelu Hasan Kafi želi ukazati na slabosti u Osmanskoj imepriji i na mjere koje je potrebno preduzeti da ne dođe do propasti carstva. Prva verzija djela je napisana 1596. godine. Sultan Mehmed III je pročitao djelo koje mu se očito svidjelo što potvrđuje i podatak da je lično napisao ispravu  kojom Hasan Kafi dobija Prušački kadiluk kao doživotnu mirovinu. Poznate su mudre misli Pruščakove kao što su: "Ne potcjenjuj neprijatelja, jer, ako ga pobijediš, nećeš zaslužiti pohvalu, a ako izgubiš, nećeš se opravdati", ili "Junak je drag čak i svom neprijatelju, a kukavica   je mrzak, čak i svojoj majci".

                                    ---------------------------------------

 

 

1635 : Sarajevo postaje vojni i administrativni centar Bosanskog ejaleta koji se seli iz Banja Luke.

 

1645 - 1669 : Kandijski rat između Turske i Mletačke republike. 1645. godine turska vojska je napala Kretu (Kandiju) iz Bosanskog ejaleta i započele su borbe u primorskim krajevima. U to vrijeme Mletačka vojska je brojala oko 8.000 do 9.000 ljudi u Dalmaciji, većinom su to bili domaći ljudi. Mletačka vojska je pomagala i hajducima i uskocima. U to vrijeme na Udbini je sandžakbeg Ličkog sandžaka bio Mustaj-beg Lički "čija se riječ  poštovala kao riječ  iz Kur `ana". 1656. godine turska vojska je izgubila bitku kod Križanić  kule blizu Zadra gdje ih dočeka Juraj Frankopan sa svojim jedinicama, porazi ih a zarobljeni Mustaj-beg Lički umre u zarobljeništvu a zapovjednik osmanske vojske Ibrahim-paša  bjegstvom se spasio. Na kraju je 1669. godine osmanska vojska osvojila Kretu (Krit) te je Došlo do mirovnog sporazuma u kojem je Mletačka republika pretrpjela poraz.

 

1682 : Pobuna seljaka u okolini Sarajeva protiv prevelikog poreza. U toj buni protiv Turaka učestvoao je i Hasan Kaimija kojeg su turske vlasti protjerale iz Sarajeva u Zvornik.


1683 : Turci su pobijeđeni u boju kod Beča  (Austrija). Predvođena velikim vezirom carstva Kara Mustafa pašom, osmanska vojska koja je brojala oko 200.000 ljudi, sredinom 1863. godine izvršila je posljednji prodor u Evropu. Dva mjeseca je opsjedala Beč a zatim je Habzburška vojska kojoj je u pomoć došao poljski vojskovođa Jan Sobjeski 12. septembra pobijedila Osmanlije.

 

1684 : Poslije poraza turske vojske pod Bečom, Austrija, Poljska, Mletačka republika formirale su "Svetu ligu" čiji je osnovni cilj bio borba protiv Turske.

 

1686 : Turci gube Budim 2. septembra 1686. godine, a zatim Sinj.

 

1687 : Mletačka vojska je uspjela osvojiti Herceg Novi, a istovremeno Mehmed - paša  Atlagić  predaje Mlečanima Knin bez borbe da bi se osvetio Porti radi poniženja jer ga je sa mjesta zapovjednika Bosanskog ejaleta postavila za zapovjednika Knina. Luka Ibrišimović  u Slavoniji uz pomoć lokalnog kršćanskog stanovništva zauzima skoro sve tvrđave.

 

1689 : Ugarska vojska pod zapovjedništvom markgrofa Ludviga Badenskog opkoli Zvornik te ga u januaru 1689. godine osvoji.

 

1694 : Mlečani  su osvojili Gabelu, Popovo Polje i Trebinje a naredne 1695. godine jače snage Mlečana pod komandom Petraša, Jankovića   i Vučkovića   upadoše u srednju Bosnu i dođoše do Vitovlja ali ih tu dočeka Mehmed - paša  Korča i potuče do nogu. Zapovjednici Stojan Janković  i Vučković  pogidoše a Petraš bijaše zarobljen i kasnije uz veliki otkup pušten na slobodu.

 

1696 : Bosanska vojska je ratovala u Ugarskoj pod komandom sultana Mustafe II (1695-1703).

 

1697 : Boj za Bihać. Austrijska vojska je pod komandom generala Auersperga došla   pod zidine Bihaća 9. juna 1697. godine. Austrijska vojska je brojala oko 13.000 vojnika i 32 topa. Poslije borbe od 18 dana Bošnjaci  Bihaća su porazili austrijsku vojsku. I dok su Bošnjaci  u svom ejaletu porazili Hbzburge, veliki vezir osmanskog castva Almas Mehmed - paša  kod Sente pretrpi poraz od Habzburga pod komandom Eugena Savojskog. Pobjedivši osmansku vojsku princ Eugen Savojski prijeđe sa 6.000 vojnika Savu 6. oktobra kod Bosanskog broda, za 4 - 5 dana osvoji Doboj i Maglaj, dođe do Vranduka, gdje pobjedi bosanske odrede a zatim dođe do Visokog. Iz okoline Visokog napisa Sarajlijama pismo u kome traži da se mirno predaju inače u suprotnom kaže: "Nećemo pošteđeti ni dijete u majčinoj utrobi, jer je pripravljeno teško topništvo". Ne dobivši pozitivan odgovor, naredi svojoj vojsci da zauzme Sarajevo 24. oktobra 1697. godine, tog dana je podmetnut požar koji je zahvatio čitavo  Sarajevo.

1699
: Karlovački mir u Sremskim Karlovcima. Ovim mirom Turci su nakon poraza pod Bečom  izgubili 4 sandžaka (kliški, lički, požeški i pakrački). Sjeverne granice Bosne  su ovim mirom potvrđene. Bosni su ovim mirom pripali Srb i Imotski koji više nisu u sastavu Bosne i Hercegovine.

 

1699 : Sjedište  bosanskih valija - vezira  se preseljava iz Sarajeva u Travnik gdje će biti sve do 1851. godine kada je ponovo vraćeno u Sarajevo.

 

1714 : Vojni pohod bosanske vojske na Crnu Goru. Pod komandom Numan - paše Ćuprilića   15.000 Bošnjaka  je krenulo na Crnu Goru zbog stalnih upada Crnogoraca na područje Bosne i Hercegovine. Pri povratku u Bosnu osmanska vojska je povela oko 2.000 Crnogoraca koje je naselila u području Glasinca kod Sarajeva.

 

1715 : Bitka kod Sinja gdje su bosanske snage pod komandom bosanskog namjesnika Mustafe - paše Čelića   poražene od mletačke vojske.

 

1718 : Bosanski ejalet se sveo na pet snadžaka: Bosanski, Hercegovački, Zvornički, Kliški i Bihaćki koji je pripojen Bosanskom sandžaku u ratu sa Ugarskom 1714 - 1718. godine. Ovakva podjela ostala je do kraja XVIII vijeka.


1718 : Austrijanci napadaju sjevernu Bosnu, poslije velikog broja bitaka sa Austrijom  i Mletačkm republikom potpisan je Požarevački mir 21. juna 1718. godine. Ovim mirom dijelovi Zvorničkog i Bosanskog sandžaka u širini 6 do 10 km od Save u Bosnu su ušli u sastav Austrije te su Brčko, Bijeljina, Dubica, Gradiška, Kobaš, Bosanski Brod i Furijan došli u sastav Austrije. Dubrovčani su Bosni ustupili Klek i Neum te je Bosna dobila izlaz na more. Požarevačkim mirom Bijeljina je pripala Austriji a Janja Bosanskom ejaletu.

 

1727 : Bosanska vojska ratuje pod komandom Gazi Ahmed paše, sina Ali-paše Skopljaka na osmansko - perzijskom frontu kod Isfahana i Hamadana. Od 5.200 oficira i vojnika koji su otišli iz Bosne, samo se njih 500 vratilo slijedeće godine u Bosnu, svi su izginuli u Perziji.

 

1736 : Pod komandom hercegovačkog sandžak-bega Bećir-paše Čengića   na rusko ratište    je otišlo 10.000 Bosanaca. U bici kod Ozije 14 jula 1937. godine skoro svi Bosanci su izginuli zajedno sa Bećir-pašom.

 

1737 : Karlo VI, austrijski car je 14. jula 1737. godine Turskoj objavio rat pozivajući se na sporazum sa Rusijom po kojem je dužan pomagati Rusiju u ratu sa Turskom. Glavnokomandujući austrijske vojske snage od 16.247 vojnika i 4.345 konjanika princ Josip Hildburghausen je naredio još 10. jula 1737. godine da carska vojska pođe preko  Bosanske Gradiške u pravcu Banja Luke. Odmah su se prikupile bosanske snage jačine oko 10.000 ljudi i pod komandom Ali - paše i Mehmed-bega Fidahića   iz Zvornika došle u banjalučko polje. Do velikog boja došlo    je 4. avgusta 1737. godine. Od podne do večeri Bosanci su pet puta jurišali na austrijske položaje što je Austrijance navelo na paničan    bijeg. Savremenici su napisali da su se austrijski vojnici hvatali konjima za rep kako bi prešli na drugu stranu Vrbasa. U toku noći     princ Josip Hildburghausen je sa štabom napustio bojno polje. Austrijanci su imali oko hiljadu a Bosanci oko 600 poginulih u oboj bici. Ova bitka je dovela do oslobađanja onih mjesta koje je Austrija dobila Požarevačkim mirom 1718. godine što je potvrđeno Beogradskim mirom 18. septembra 1739. godine.

 

1737 : Austrougarska vojska je potpuno uništila i spalila Janju.

1738 : Austrijanci izbačeni od strane bošnjačkih trupa iz bosanskih gradova na sjeveru Bosne.

1780 : Bosanskom valiji u Travnik Abdulah-paši Deftedareviću je od sultana stigla depeša da preda Pounje Austriji. Valija je tu naredbu odbio. Zbog toga mu je iz glavnog grada imperije stigla smrtna presuda sa čašicom otrova. Znajući da na presudu nema pomilovanja ovaj Sarajlija je pijući otrov izgovorio:" I glavu ću svoju dati, a kamena jednog ne dam" (Baš vererum, bir tasvermem).

1788-1791 : Ratovi kod Dubice između Bošnjaka i Austrijanaca. Već prvih dana 1788. godine dva korpusa austrijske vojske jačine od 39.000 vojnika raspoređena su duž ličko - dalamtinske granice do Dubice sa 12.000 vojnika je bilo raspoređeno od Bosanske Gradiške do šapca. Glavnokomandujući austrijske vojske bio je princ Lichtenstein, koji je zbog svoje nesposobnosti bio zamjenjen generalom Gedeon Lauden-om, koji vrlo brzo zauze Novi, Dubicu, Ostrovicu i Gradišku. Bećir - paša  je zbog svoje nesposobnosti smjenjen a na njegovo mjesto postavljen Arslan Mehmed paša . Austrijska vojska je 29. jula 1789. godine osvojila Bosansku Gradišku u kojoj je kapetansku dužnost obavljao maloljetni  Salih Džindo.

1790 : Umro je austrijski car Josip II.

1791 : Svištovski mir potpisan 9. avgusta 1791. godine po kojem Austriji pripada Cetin, Lapac, Srb i oblast oko Plitvičkih jezera a Bosni Bosanska Dubica, Bosanski Novi, i Bosanska Gradiška. Svištovskim mirom nastao je period dužeg mira sa Austrijom ali nastaje period kojeg obilježavaju ratovi sa Rusijom i Srbijom (Pelidija, 1998).

1804 : Prvi srpski ustanak

 

1805 : Oko 40.000 Bosanaca je krenulo u Srbiju na poziv sultana bosanskom veziru Bećir-paši  

 

1806 : Politika Karađorđa prema Bosni se najbolje može sagledati iz pisma koje on i njegov savjet pišu vladici Petru I 16. aprila 1806. godine: "Da nam se s vojskom što se skorje može na pomoć nađete i da takija s leđa otuda na Bosnu udarite, da dižemo sve što se čestitim krstom krsti, da ustane i Bosna i Hercegovina na obšečeje sviju Serbalja izbavlenije, i da pobijedimo nevjernu nama i caru našemu Bosnu i da živimo zajedno i ujedno kao što nam bog zapovjeda, koji je u nas jednu istu serbsku krv ulio i jednim nas blagošestijem prosvjetio, tako da živimo i da budemo jedna braća, jedno tjelo, jedno serce i jedna duša i ljubezni sograždani" (Kalajlić, 1998).

 

1806 : Najveći poraz Turci su doživili na Mišaru 1. avgusta 1806. godine.

 

1807 : Srpski ustanici pod Karađorđem su u aprilu mjesecu na nekoliko mjesta prešli     Drinu, zauzeli donjig grad u Zvorniku, napali i zapalili Janju. Vojska Ali-paše Fidahića   ih je krajem aprila otjerala sa tih prostora.

 

1808 : Napoleon zaposjeda Dalmaciju i Dubrovnik te osniva Francusku Iliriju. Francuski konzulat u Travniku je osnovan 1807. godine i radio je sve do 1814. godine kada je ukinut.

 

1809 : Ustanak hrišćana oko Gradiške, Bosanske Dubice i Banja Luke pod rukovodstvom pravoslavnih popova  Jovana Jančića   i Benedikta Kraljevića.

 

1810 : Molba bosanskih prvaka i valije Porti da se bosanci ne regrutuju na druga ratišta van Bosne. U molbi stoji da se Bosna već 6 godina brani od Srbije, Crne Gore i Francuza. Bosna treba da prvenstveno brani svoje granice a ne da se Bosanci regrutuju i upućuju na druga ratišta. Porta je nudila pomoć arnautskih odreda ali ih Bosna nije prihvatala zbog cinjenja radnji koje se nebi mogle vojnički opravdati (Tepić, 1998).

 

1813 : Prikupljena bosanska vojska je u ljeto i jesen 1813. godine pobijedila srpske ustanike u zapadnoj Srbiji. Zauzela šabac a 5. oktobra ušla  u Beograd.

 

1814 : Poraz carske vojske kod Viteza 3. novembra 1814. godine. Bosanska vojska pod komandom Memiš-age iz Sarajeva i Salih-age iz Srebrenice je potukla kod Viteza carske vojnike - Arnaute. Valija je pobjegao u Banja Luku čiji su mu građani otkazali gostoprimstvo pa se sklonio u Jajce.

 

1814 : Mostarska buna - Na čelu mostarske bune bila su četiri brata Dedića, sinovi mostraskog ajana. Buni su se priključili i pravoslavci, te je buna narasla na 12.000 naoružanih ljudi. Valija Ali- paša  je angažovao druge kapetane  i ajane po Bosni i skupio oko 80.000 vojnika da uguši Mostarsku bunu. Buna je okončana mirovnim sporazumom.

 

1815 : Porta je dovela na mjesto valije u travnik Huršid Ahmed-pašu, ranije velikog vezira, poznatog po svojoj surovosti.

 

1815 : Kneževina Srbija dobiva autonomiju a nizom ustupaka do 1830. godine dobila je vlast da potpuno istisne vlast carigradske Porte.

 

1815 ; Održan je Bečki kongres kojim Austrija dobiva pravo da zaposjedne gradove u Dalmaciji.

 

1816 : Porta je dovela novog valiju Sulejman-pašu, rođenog Bosanca, koji je na tom položaju ostao do 1818. godine. Njegov period vladanja karakteriše pojava teške kuge među stanovništvom Bosne.

 

1820 : Porta postavlja valiju Seida Ali Dželal-pašu koji je poznat po likvidaciji bosanskih kapetana koji su mu bili sumnjivi po svom vladanju. Pozivao ih je pojedinačno  u Travnik i likvidirao ili im pravio zasjede. Tako je likvidirao tešanjskog muteselima Bećir-pašu, Alajbega Drndu, Ibrahimbega Prijepoljca, Hadži Salihbega iz Srebrenice, Kulin - kapetana, Mehmedbega Bajbuda, Alajbega iz Petrovca, krupskog, derventskog i maglajskog kapetana, šejha Ilhamiju iz žepča. Porta ga je za to nagradila postavljanjem za rumelijskog beglerbega.

 

1823 : fra Ilija Starčević  je u Tolisi otvorio prvu katoličku školu u Bosni, zatim veliku crkvu i župski dvor.

 

1826 : Pobuna janjičara u Turskoj. Sultan Mahmud II (1808-1839) je odlučio ukinuti janjičare te je za to iskoristio pobunu janjičara 1826. godine u Carigradu. Za vrlo kratko vrijeme je na Atmejdanu pobio artiljerijom nekoliko hiljada janjičara.

 

1827 : Pobuna janjičara u Bosni savladana tako da je sultan uspio namamiti najistaknutije janjičare iz Sarajeva sa njihovim vođom Alijagom Rusčuklijom u Zvornik i tamo ih likvidirati te tako slomiti janjičarsku bunu u Bosni i Hercegovini.

 

1830 : Formirana je mješovita komisija sastavljena od Turske, Rusije i Srbije za utvrđivanuje granice između Srbije i Bosne.


1831 : Pokret za autonomiju Bosne  vođen od strane Huseina Kapetana Gradaščevića   (1802 - 1833), zvanog "Zmaj od Bosne" plemića  iz Gradačca, čijeg je oca Murat-bega pogubio Dželal-paša  1821. godine u Travniku. Nakon dužih priprema u Tuzli je od 20. januara do 5. februara 1831. godine održano savjetovanje bosanskih i hercegovačkih ajana i kapetana. Donesene su odluke:

- da se od Porte zatraži opoziv svih privilegija Kneževini Srbiji,
- da se spriječi progon muslimanskog stanovništva,
- da se obustavi regrutovanje nove vojske,
- da se Bosni omogući autonomija na čelu sa domaćim čovjekom i
- da Bosna Porti daje godišnji porez u iznosu od 400 kesa.

Za vodu pokreta izabran je Husein-kapetan Gradaščević. Kako Porta nije bila za ustupke, bosanski su se prvaci odlučili na oružanu borbu. Većina ajana i kapetana priznala je Husein-kapetana za svog vodu. Izuzetak je stolački kapetan Ali-paša Rizvanbegović. Gradaščević  je tražio da se u Bosni ne mijenja poredak, da se Srbima ne ustupaju nahije preko Drine, da se zaštite muslimani u Srbiji, da se zaštiti sirotinja i kmetovi u Bosni, te da se namjesnik u Bosanskom Ejaletu bira iz redova domaćih ljudi. Husein-kapetan ("Zmaj od Bosne") kada je vidio da Porta ne vodi iskrenu politiku zatražio je da Bosna postane nasljedna kneževina kao što je Srbija bila pod Milošem. Sultan ovaj zahtjev nije prihvatio. Koliko je važan samo zahtjev da Bosna postane nasljedna kneževina vidi se tek 13 godina kasnije kada je Ilija Garašanin napisao u svom Načertaniju 1844. godine u poglavlju: "O politici Srbije u smotreniju Bosne, Ercegovine, Crne Gore i Sjeverne Albanije". Garašanin piše: "Ko god dakle ovom narodu dobro želi - misli se na Srbe - on nesme Bošnjacima nasledstveno knjažeško dostoinstvo preporučivati" (Marković - Sontić, 1998).

1831 : Pokret kapetana sa Husejn kapetanom Gradaščevićem počeo je u martu nakon ramazana kada su oni sa znatnim vojničkim snagama pošli u travnik i Namik - paši  saopštili svoje zahtjeve, koje je on odbio i zatvorio travnički grad. Pašine pristalice, među kojima i braća Sulejmanpašići, bili su poraženi nedaleko od Travnika. Nakon kraće opsade Travnika, Namik paša  se predao, kasnije je pobjegao u Solac kod Alijage Rizvanbegovića. Bijegom valije Husejnbeg je praktično uzeo vlast u Bosni u svoje ruke. Kapetani su htjeli pružiti pomoć i albanskom vođi pokreta protiv reformi Mustafi paši Skadarskom. Pokupili su vojsku od 25.000 ljudi i poveli prema Sandžaku. Porta je u međuvremenu pokupila svoju vojsku i skršila pobunu Mustafe paše Skadarskog iako je imao oko 40.000 vojnika kod Prilepa. Bosanska vojska je stigla na Kosovo kod Lipljana, prvo porazila predhodnicu osmanske vojske a zatim kod štimlja 18. jula 1831. godine do nogu potukla glavninu snaga osmanske vojske pod vođstvom velikog vezira Mehmed Rašid - paše. Sam vezir je pobjegao u Skoplje, ostavivši artiljeriju pa i arhivu. U međuvremenu Ali paša  Fidahić  je porazio odbranu Peći i ušao u grad.

1832 : Pokret ugušen od strane Turaka, bosanska je vojska poražena u okolini Sarajeva. Husejn kapetan Gradaščević  sa 212 osoba je 16. juna 1832. godine pobjegao u Austriju preko rijeke Save. Sa njim su bili i : Mehmed beg Gradaščević, Ali paša  Fidahić, Ahmed beg Karafejzić, Mustajbeg Tuzlić, Mahmudbeg - derventski kapetan, Eminbeg maglajski kapetan, Sinan - dobojski kapetan, Hasanbeg Resulbegović  iz Trebinja i dr. Hasan-aga Pećki se predao Mahmud Hamid - paši 5. avgusta 1832. godine i taj datum se uzima kao završetak bune Husejn kapetana Gradaščevića   ili bune bosanskih kapetana.

1833 : Sultanov hatišerif kojim se naređuje svim Turcima u Srbiji da se isele čim skinu ljetinu i da mogu ostati samo oni koji su u gradovima. Muslimani Jadra su se imali iseliti 1833. godine ali su otezali sa iseljavanjem pa ih je knez Miloš na silu iselio 1834. godine.

1836 : Pobuna kapetana u Bosni među kojim je bio i Ali-paša  Fidahić  koji se učvrstio u Bijeljini. Valija Daut-paša  je zajedno sa Mahmud-pašom Tuzlićem u Bijeljini napao Ali-pašu Fidahića   i nakon 16 sati topovske paljbe osvojio Bijeljinu a Ali-pašu Fidahića   zarobio i sa neposlušnim kapetanima poslao u Carigrad.

1836 : Bošnjaci  počinju da nose fes kao znak lojalnosti Porti. Bošnjaci  nisu želili obući nizamska (vojnička) odijela. Prihvatili su u Sarajevu da nose fes ali nisu htjeli obući nizamska odijela.

1838 : Hatišerif od Gulhane izdat od sultana Abdul Medžida predstavlja najveći reformski akt u turskoj carevini kojim se svim građanima u Carevini garantuje čast, život i imetak, obećava regulisanje poreskog sistema i zabranjuje zakup. Ovaj hatišerif porede sa Velikom poveljom sloboda u Engleskoj.

1640 : Prilikom kupljenja harača u Drobnjacima (Crna Gora) ubijen je Smailaga Čengić, što je poslužilo Ivanu Mažuraniću da napiše čuveni ep "Smrt Smail-age Čengića".

1844 : Napisan  je Srpski nacionalni program "Načertanije" (Ilija Garašanin) koji je predstavljao program za obnovu Dušanovog carstva. "Načertanije je ne samo temeljni i najdalekosežniji plod srpske državotvorne misli novog doba već i valjan orjentir u našoj savremenosti te pred horizontima budućnosti" piše Dragoš Kalajić u: "Načertanije" izdanje 1998. godine (Marković - Sontić, 1998). Garašanin svoje "Načertanije" - Program spoljne nacionalne politike Srbije na koncu 1844. godine - počinje riječima: "Srbija se mora i u tom smotreniju u red ostalih evropejskih država postaviti, stvorivši jedan plan za svoju budućnost, ili tako reći da sastavi sebi jednu domaću politiku po kojim glavnim načelima treba Srbija kroz više vremena stalno da se vlada i sve svoje poslove po njima postojano da upravlja. Dviženije i talasanje među Slavenima počelo je već i zaista nikad prestati neće. Srbija mora ovo dviženije a i rolu ili zadatak, koji će ona u tom dviženiju za izvršenje imati, vrlo dobro upoznati" (Marković - Sontić, 1998). Garašanin je svoje Načertanije napisao najvjerovatnije po uzoru na jedan progarm što ga je Poljski knez Adam Čartoriskibio sastavio početkom 1843. godine u emigraciji. Inače, knez Adam Čartoriskibio ili Čartoriski bio je priznat od mnogih država kao vođa Poljske emigracije i koji je u Parizu imao u neku ruku ministrastvo spoljnih poslova Poljske. Knez Čartoriski je imao svoje agente koje je slao u mnoge zemlje pa tako i  Franju Zaha koji je bio blizak sa Garašaninom kojeg je upoznao sa planom kneza Čartoriskog. Čartorijski je bio mišljenja da samo Srbija može da okupi i ujedini Južne Slovene (Vukićević, 1998).

 

1844 : Ilija Garašanin u svom Načertaniju Bošnjake dijeli prema vjeroispovjesti na; Bošnjake istočnog vjeroispovjedanija, katolički Bošnjaci i Bošnjaci Muhamedanci što se vidi iz 6. zadatka "serbske" politike u Turskoj: "Na istočnog vjeroispovijedanja Bošnjake veći upliv imati neće biti za Srbiju težak zadatak. Više predostrožnosti i vnimanija na protiv toga iziskuje to, da se katolički Bošnjaci zadobijedu. Na čelu ovih stoje franjevački frateri... " (Marković - Sontić, 1998).

 

1846 : U upravnim institucijama na selima u Bosni i Hercegovini uvodi se institucija muhtara. Svako muslimansko selo veće od 20 kuća  imalo je svog muhtara (kod nemuslimana on se zvao kodžobaša ili knez), selo veće od 20 kuća  imalo je dva muhtara a u većim selima su postojala i seoska vijeća (Ihtijal medžlis) sa 3 do 9 članova.

 

1850 :  U Bosnu je sa velikom vojskom poslat Omer-paša Latas. U tim borbama izginulo je oko 2.500 Bošnjaka. Dugogodišnji otpor je bio slomljen i time je sahranjeno nastojanje Bošnjaka  da za svoju pokrajinu osiguraju autonomiju. Omer paša  Latas je uhapsio 145 bosanskih prvaka, i poslao ih u Carigrad na suđenje odakle se rijetko ko vraćao. Latas se "slučajnim" ubistvom oslobodio i starog Ali paše Rizvanbegovića.

 

1851 : Omer - paša  Latas je sandžake pretvorio u kajmekame, sjedište  valija je iz Travnika premjestio u Sarajevo a na mjesto kajmekama postavio strance - Osmanlije. Izvršio je popis stanovnistva u Bosni i Hercegovini: Ukupno 1.100.000 stanovnika od cega 37,3% muslimani, 44,4% pravoslavci i 18,5% katolici. Bosanski ejalet činilo je 7 kajmekamluka: Sarajevo, Travnik, Zvornik, Banja Luka, Bihać, Hercegovina i Novi Pazar. Muslimani Bosne i Hercegovine su vrijeme Omer-paše Latasa dobro upamtili te su pogrdnim nazivom "turkuša" nazivali sve Turke.

 

1851 : Vjerska struktura u mutesariflucima izgledala je na slijedeći način:

 

Mutesarifluk  muslimana     pravoslavaca              katolika_(u procentima)_

Banja Luka                 21                    59                    20

Bihać                           50                    47                    3

Hercegovina              41,5                33,5                25

Novi Pazar                 51,5                48,5                0

Sarajevo                     56                    30                    14

Travnik                       33                    35                    32

Zvornik                       47                    42                    11                               

Ukupno                      42,85              42,15              15                   

1852 : U Sarajevu je osnovan pored postojećeg trgovačkog suda, prvi građanski sud a prema uredbi o uređenju vilajeta, osnovan je Vrhovni vilajetski sud. Ovim sudom je rukovodio sarajevski kadija. Sačinjavalo ga je 6 članova  od kojih su 3 muslimanske a 3 nemuslimanske vjeroispovjesti.

 

1860 : Reforme u Turskom carstvu su sprovedene.

 

1865 : U Sarajevu je osnovana prva gradska štamparija. Osman paša  je potpisao ugovor sa zemunskim štamparom Ignjatom Sopranom o otvaranju prve štamparije u Sarajevu. U početku je Sopran štampao "Bosanski vjesnik", a nakon što je vlasnikom štamparije postala vilajetska vlada štampan je list "Bosna" koji je izlazio sve do 1878. godine.

 

1874 : U Bosanskom ejaletu je bilo: 112 hrišćanskih osnovnih i srednjih škola u kojim se školovalo 4.188 učenika i 1.333 učenice. Muslimani su imali: 24 ruždije, 863 mekteba sa 27.312 učenika 10.426 učenica.

 

1871 : U Bosanskom ejaletu živio je 542.061 muškarac i to: 230.524 muslimana, 226.313 pravoslavaca, 78.188 katolika, 1.330 jevreja i 5.706 cigana (Tepić, 1998).

1875 - 1878 : Srpska buna u Hercegovini. Ustanak se iz Hercegovine proširio na Sandžak, Makedoniju i Bugarsku. Osnovni ciljevi ustanka su bili rušenje postojećeg agrarnog sistema i uvođenje privatnog posjeda, oslobađanje od osmanske vlasti i ujedinjenje sa Srbijom i Crnom Gorom. Pokušaji da su u ovaj ustanak uvuku i muslimani Bosne i Hercegovine nije uspio. Odmah nakon izbijanja rata između Srbije i Crne Gore sa Turskom ustaničko vođstvo proglasilo je ujedinjenje Bosne i Hercegovine sa Srbijom te su M. Despotovića   uputili za komandanta ustaničkih snaga u Bosni i Hercegovini 1875. godine. Porazom u Crnim Potocima 4. avgusta 1877. godine ustanici se više nisu mogli oporaviti mada je ustanak trajao i narednu godinu. Ova buna je koštala Bosnu i Hercegovinu oko 150.000 poginulih i još toliko pobjeglih u Austriju i Srbiju.

 

1878 : Ulema je 11. aprila 1878. godine ukinula Turski jezik kao službeni jezik u Bosni i Hercegovini i uvela Bosanski jezik. 5. juna 1878. godine imenovana je Narodna skupština Bosne i Hercegovine koja se sastojala od 12 muslimana, 5 pravoslavaca, 2 katolika i 1 jevreja iz Sarajeva a iz provincije je svaki okrug trebao delegirati po jednog muslimana i jednog kršćanina.

 

1878 : U julu 1878. godine u Sarajevu je došlo do masovnih demonstracija, poslije kojih je izabrana narodna vlada. Narodu je podijeljeno oružje, a funkcioneri Osmanske vlasti napustili su Bosnu. Tako je nakon 400 godina prestala Osmanska vlast u BiH. U otporu je učestvovao jedan broj Srba i Hrvata, dok su Jevreji otpor pomogli novcem.

 

1878 : Sanstefanski mir 3. avgusta 1878. godine kada je za ove krajeve predviđena autonomija u okviru osmanskog carstva. U ratu sa Rusijom Turska je bila prisiljena prihvatiti nepovoljan San Stefanski mir u martu 1878. godine. Po njemu je bilo predviđeno stvaranje 3 nove države na Balkanu: Velika Bugarska, Crna Gora i proširena Srbija. Za BiH je bila predviđena autonomija u okviru Osmanskog Carstva. Nezadovoljne jačanjem Rusije evropske zemlje su tražile reviziju ovog ugovora, koja je izvršena u ljeto 1878.godine. Na njemu su Srbija i Crna Gora dobile medunarodno priznanje, teritorijalno proširenje i obavezu da priznaju ravnopravnost nesrpskim narodima.


1878 : Berlinski kongres (13.7.do 13.8. 1878). Austro-ugarska Okupacija Bosne i Hercegovine. Austro-Ugarska je članom XXV Berlinskog ugovora dobila međunarodni mandat da "okupira i upravlja BiH".

 

1878 : Okupacija Bosne i Hecegovine počinje još pripremama austrijske vojske pod komandom barona Josipa Flipovića   (1819-1889). Radilo se o iskusnoj ličnosti, čije je ime bilo poznato za ranije prodore u Bosnu i Hercegovinu. Bio je komandant Češke. Snage od pet divizija (75.000 ljudi) imale su da napreduju sa sjevera Bosne. Na južnom krilu bila je angažovana 18. divizija sa komandantom podmaršalom Stevanom Jovanovićem. Ukupno je bilo spremljeno 82.000 vojnika. 29. jula 1878. godine autrougarske snage su prešle granicu Bosne na četiri mjesta: kod Broda, Gradiške, Kostajnice i šamca. Formirane su tri kolone kojima je cilj prodor u Sarajevo. U Sarajevu je Hadži Lojo podijelio svojim Bosancima 4.000 pušaka u municiju. U Brčkom je otpor organizovao Mehmed-beg Ćemerlić, u Mostaru Hadži Arif ef Kajtaz, Risto Popović  iz Zvornika je bio komandant bataljona bosanske vojske u Tuzli u odbrani Tuzle koju je predvodio muftija šemsekadić, Risto Bujuk komandant odreda pravoslavaca iz Sarajeva i Aleksandar Kezić, komandant katolika iz Sarajeva. Prema podacima Austrijanaca pokret otpora je obuhvatao oko 93.000 ustanika. 5. oktobra 1878. godine okupacijom Foče, cijela Bosna i Hercegovina je okupirana.

 

1878 : Od 1878. do 1910 godine oko 140.000 muslimana se iselilo iz Bosne i Hercegovine u Tursku.

 

1879 : Bosna i Hercegovina je imala 1.158164 stanovnika ili 22 na i km2.

1882 : Hercegovački ustanak pod rukovodstvom  Pere Tunguza i Stojana Kovačevića, dok je muslimanskim snagama komandovao Salih-aga Forta. Počeo je 10. i 11. januara 1882. godine napadom na žandarmerijusku stanicu u Ulogu. Ustanak je obuhvatio oko 2000 seljaka pravoslavaca i muslimana u području Foče i Trnova. Austrija je morala angažovati oko 10.000 vojnika da  bi ih porazila. Amnestija za ustanike je proglašena 20. maja 19882. godine.

 

1882 : 4. juna 1882. na mjesto ministra finansija, odnosno na mjesto odgovornog za upravu u Bosni i Hercegovini postavljen je Benjamin Kalaj u kog je i sam car Franjo Josip polagao posebne nade kao u najboljeg poznavaoca Balkana.

 

1885 : Austougarska je u Bosni i Hercegovini u mirnodopskim uslovima držala 1895. godine 22.944 vojnika, a 1910. godine 33.758.

 

1902 : Osniva se Srpsko prosvjetno društvo "Prosvjeta" u Sarajevu. Ovo društvo je od svog osnivanja do 1912. godine prosječno godišnje  stipendiralo 121 učenika i 38 studenata.

 

1903 : Osniva se Muslimansko prosvjetno društvo "Gajret" u Sarajevu. Ovo društvo je do 1914. godine školovalo 545 učenika a 30 studenata je stipendiralo.

 

1905. Osniva se Hrvatsko prosvjetno društvo "Napredak" u Sarajevu. Ovo društvo je školovalo do 1914. godine 1.192 učenika u srednjim školama i univerzitetima i 509 šegrta. "Napredak je prosječno godišnje  školovao 72 srednješkolca, 21 studenta i 70 šegrta.

1906 :  "Načertanije" je prvi put publicirano u javnosti. Milenko Vukićević je prvi put u Delu 1906. godine objavio Načertanije Ilije Garašanina pod naslovom "Program spoljne politike Ilija Garašanina na koncu 1844. godine". Pojava ovog programa kod čitalačke publike je izazvala veliku senzaciju (Vukičević, 1906). U javnosti se do tada nije ništa znalo za Načertanije samo su državnici i lični prijatelji Garašaninovi kao što su bili knez Aleksandar Karađorđević kome je Načertanije bilo upućeno, knez Miloš i knez Mihajlo od početka svoje druge vladavine u Srbiji, knez a docnije kralj Milan i Grašaninov sin Milutin. Od stranih zemalja za Načrtanije su znali i imali punu kopiju Austrija 1883. godine i Madžarska 1886. godine. Engleska i Rusija su bile izgleda još prije 1853. godine obavještene,  jer je Grašanin na zahtjev Rusije bio izbačen iz vlasti Srbije (Stranjaković, 1998).

 

1907 : U Bosni i Hercegovini te godine je bilo 46.593 državna i privatna preduzeća i radnji u kojima je bilo zaposleno 101.664 osobe ili 5,745% stanovništva.

 

1908 : Austro-ugarska aneksija Bosne i Hercegovine.

 

1908 : Mladoturska revolucija u Turskoj.

 

1909 : Turska je priznala aneksiju BiH od strane Austrougarske. Austrougarske se obavezala da će Turskoj dati odštetu u iznosu od 2.500.000 funti  i osigurati vjersku slobodu Muslimanima.

 

1909 : 15. aprila 1909. godine ozakonjen je "Statut za autonomnu upravu islamskih vjerskih vakufsko - mearifskih poslova u BiH", koji je 1. maja iste godine stupio na snagu.

 

1910 : U Bosni i Hercegovini ćirilicu i latinicu je znalo čitati i pisati 177.168 lica   11,95%. U sibijan mektebima se učila "arebica" ili "tursko pismo", odnosno modificirano arapsko pismo.

 

1910 : Austrija vrši popis zemljišnog posjeda u BiH: Bošnjaci  su imali 91,1% Srbi pravoslavci 6%, Hrvati katolici 2,6% i ostali 0,3% zemljišnog posjeda. Broj stanovnika u Bosni i Hercegovini je iznosio 1.808.044 ili 37,1 na km2. Doseljenici u Bosnu i Hercegovinu su dostigli broj od 114.591 stanovnika ili: doseljenici iz Hrvatske i Vojvodine 55.705, Slovenije 3.018, Srbije i Crne gore 2.468. Nijemaca je bilo 22.968, Poljaka 10.975, Rusina 7.431, Čeha 7.045, Madžara 6.443, Italijana 2.462 i dr.


1914 : Mladi srpski terorista Gavrilo Princip lišio je života Erzherzog Franz Ferdinanda i njegovu trudnu ženu Sofiju 28. juna 1814. Prvi svjetski rat započinje.

1914 : Austrougarska objavljuje rat Srbiji 28. jula 1914. godine. 12. avgusta na sektoru od Zvornika južno, a 20. avgusta sjeverno od Zvornika, austrijske snage poduzimaju ofanzivu protiv Srbije. Nakon poraza u Jadru austrijske snage se povlače a započinje srpska ofanziva. Srpske snage napadaju Istočnu Bosnu, prodiru preko Romanije i opkoljavaju Sarajevo gdje se od 18. do 30 oktobra vode teške borbe za zaštitu samog Sarajeva. Bosna postaje glavno bojište.

1915 : Austro-ugarske snage pod komandom Makkenzena 6. oktobra 1915. godine pokreću protuofanzivu protiv Srbije i okupiraju Srbiju i Beograd. Slomom Srbije i Crne Gore BiH je prestala biti neposrednim ratnim poprištem, ali su brojni Bosanci i Hercegovci i dalje mobilizirani u austrougarsku vojsku, u kojoj su ginuli i stradali na dalekim frontovima, uglavnom na ruskom i talijanskom.

 

1915 : 2. oktobra Ugarska je vlada usvojila plan o priključenju Bosne i Hercegovine Ugarskoj. Grof Tisza je na ovome insistirao sve do 1918. godine, odnosno do sloma Habzburske monarhije.

 

1917 : Krfska dekleracija objavljena 20. jula 1917. godine kojom srpska vlada i Jugoslovenski odbor objavljuju da će se po završetku rata formirati slobodna nacionalna država Srba, Hrvata i Slovenaca sa dinastijom Karađorđevića   na čelu.

 

1917 : Procenat regrutovanog stanovništva u Austrougraskoj: Austrija 0,50, Ugarska 0,45, Bosna i Hercegovina  2,53 ili pet puta su češće Bosanci regrutovani u austrijsku vojsku nego Austrijanci. Te godine bosanskohercegovačke trupe u Austrougarskoj monarhiji brojale su 234.662 čovjeka (pješadija 212.541, artiljerija 4.111, i tehničke jedinice 2.924 čovjeka). Krajem februara 1917. godine bosanskohercegovačka vojska nije imala ni jednog generala, u aktivnoj vojsci imala je 12 štapskih i 43 viša oficira, u rezervnim jedinicama 1 štapskog i 252 viša oficira.

 

1918 : Broj poginulih u I svjetskom ratu na 1000 Nijemaca bio je 29, Mađara, 29, Hrvata 20, Bosne i Hercegovine 19,1. Bošnjaci su 1918. godine u pukovnijama 1., 2., 3. i 4. dobili 27.243 medalje za hrabrost od Austrougarske.

 

1918 : Majska deklaracija 29. oktobra 1918 predstavlja početak  stvaranja države Srba, Hrvata i Slovenaca od južnoslovenskih zemalja koje su bile pod Habzburgskom monarhijom. Ovu rezoluciju su potpisala i petorica   bosnaskohercegovačkih političara 30. maja 1918. godine: Danilo Dimović, Đuro Džamonja, Kosta Majkić, Jozo Sunarić  i Vojislav šola.

 

1918 : 31. oktobra 1918. godine u Sarajevu je formiran Glavni odbor Narodnog vijeća kraljevine SHA za BiH u koji su usli: Gligorije Jeftanović  - predsjednik, dr Jozo Sunara i dr Halid-beg Hrasnica, podpredsjednici, Hamid Svrzo i dr Savo Ljubibratić, sekretari. Ostali članovi  su bili: Vasilj Grđić, Kosta Kujundžić, Vojislav šola, Danilo Dimović, Vjekoslav Jelavić, fra Ljubo Galić, dr. Vojislav Besarević, fra Didak Buntić, dr Luka Čabrajić, dr Vladimir Ćorović, Karlo Cankar, Đuro Džamonja, Simo Eraković, mr. Milan Jokić, Dusan Kecmanović, Pero Stokanović, Smail-aga Ćemalović, prof. Salih Bašić, Maksim Đurković  i šćepan Grđić.

 

1918 : Posljednji austrougarski poglavar u BiH general Stjepan šarkotić  predao je 1. novembra 1918. godine, uz prisustvo vojnih funkcionera, upravu zemlje Glavnom odboru Narodnog vijeća SHA za BiH.

 

1918 : Trećeg novembra 1918. godine formirana prva bosanskohercegovačka vlada za BiH u koju su ušli: Anastasije šola kao predsjednik, Danilo Dimović  kao povjerenik za pravosuđe, dr Mehmed Spaho kao povjerenik za obrt, trgovinu, poštu i brzojav, Vjekoslav Jelavić, povjerenik za zdravstvo, dr Tugomir Alaupović, povjerenik za prosvjetu i bogoslovlje, Stevo žakula, povjerenik za prehranu, Vaso Ristić, povjerenik za finansije, Vasilj i šćepan Grđić, za organizaciju narodnih vijeća, odnosno za odbranu.

1918 : Prvog decembra 1918. godine proglašena je kraljevina SHS. Tako je BiH kao dio države Srba, Hrvata i Slovenaca  ušla  u sastav nove jugoslovenske države. Nalazeći se u kraljevini SHS BiH nije izgubila svoju državnost. Zemaljska vlada za BiH imala je 5 povjereništava, a u prvu vladu Kraljevine SHS ušla su i 3 iz BiH po nacionalnom i vjerskom ključu. Jedna od karakteristika novostvorene jugoslovenske države činilo je progonjenje i nasilje nad Bosancima u BiH i Sandžaku.Tako je do septembra 1920. godine pored ostalih oblika nasilja ubijeno oko 2 000 Bošnjaka. U pograničnim krajevima Crne Gore ubijeno je 126 Bošnjačkih seljaka. Zapaljeno je 500 bošnjačkih seoskih zadruga. Samo do jula 1919. godine od 4.218 bošnjačkih zemljovlasnika oduzeto je bez ikakve nadoknade 400.072 hektara njihove vlastite zemlje.

 

1919 : "Marš smrti" u Lijevče Polju kod Banja Luke organizovan od strane srpskih terorista na oko 50.000 Muslimana koji su dobrim dijelom pobijeni a ostalo je sakupljeno poslije bijega u logore na Kosovu u Sandžaku gdje su izbjegli dolazili pješice a odatle su iseljeni u Tursku i naseljeni u Anadoliju. (Efendić-Semiz Dž.  2005:12-24.)

 

1919-1933 :  Uredbe o agrarnim reformama u Bosni i Hercegovini:

5.1.1919. Proglas regenta Aleksandra o agrarnoj reformi u sklopu šestojanuarske diktature.

25.2.1919. godine Predhodne odredbe za primjenu agrarne reforme Sl novine KSHS, broj 11/1919.

4.7.1919. godine Uredba o zabrani otuđivanja i optrećivanja zemljišta velikih posjeda. Sl novine KSHS broj 82 od 21.7.1919. godine.

1919 :  Uredba o upisu vlasništva bivših kmetova kmetovskim selištima u zemljišnim knjigama u Bosni i Hercegovini od 21.jula 1919. godine. Sl novine KSHS 84.

 

1919 :  Uredba o pobiranju prihoda (žetvi) u 1919. godini s beglučkih ziratnih zemljišta u Bosni i Hercegovini. Sl. Novine broj 81.

Ovim agrarnim reformama Bošnjacima   je oduzeto 1.175.305 hektara poljorivrednog i šumskog zemljišta a od akcionarskih društava, banaka i drugih institucija 110.922 hektara. Ova zemlja je dodijeljena 249.518 srpskoj obitelji među kojima su bili naseljenici i kolonizatori a naročito "Solunaši". Međutim, agrarna reforma je pogodila i Muslimane u Makedoniji, Kosovu i Metohiji, Sandžaku i Crnoj Gori gdje je oduzeto 231.098 hektara zemljišta i dodijeljeno  48.267 srpskih obitelji. Na cčtavoj teritoriji KSHS je tada oduzeto 1.924.307 hektara i dodijeljeno 614.603 pretežno srpske obitelji, dok je u samoj Bosni i Hercegovini oduzeto 1.286.227 hektara i podijeljeno na 249.518 srpskih obitelji. Ukupno je 65% oduzete zemlje oduzeto samo u Bosni i Hercegovini.

 

1920 :  Uredba o postupku s beglučkim zemljama u Bosni i Hercegovini. Sl novine KSHS od 22.2.1920. godine.

 

1921 :  Vidovdanskim ustavom od 28. juna 1921. godine određeno je jednim članom da BiH ostane u svojim sadašnjim granicama, čime joj je zagarantovana teritorijalna cjelovitost.

 

1921 : Prema popisu stanovništva 31.1.1921. godine u Bosni i Hercegovini je bilo 1.890.440 stanovnika a deset godina kasnije 31.1.1931. godine 2.323.555. Tada je u Kraljevini SHS bilo 13.934.036 a 1941. godine oko 16.000.000 stanovnika.

 

1921 : Uredba o financijskoj likvidaciji agrarnih odnosa u Bosni i Hercegovini. Sl Novine KSHS broj 111/1921. godine.

 

1922 : Zakon o provedbi djelomične eksproprijacije zemljišta velikih posjeda za javne interese, kolonizaciju i izgradnju radničkih i činovničkih stanova. Sl Novine KSHS broj 10/1922. (Efendić-Semiz Dž. 2005:12-24.)

 

1924 : U šahovićima i  Pavinom Polju u srezu Bijelo Polje u Crnoj Gori u noći između 9. i 10 novembra 2.000 naoružanih Crnogaraca su pobili 600 Muslimana (djece, žena  i odraslih muškaraca.Ostalih 140 porodica   sa 400 članova    se iselilo iz šahovića   u Gornji Rahić  kod Brčkog. Na mjestu šahovića danas je pravoslavno selo Tomaševo. Uprkos protesta reis-uleme Čauševića kralju Aleksandru on je slučaj zataškao. [Ugovor o miru sa Austrijom (Senžermenski mir 10.9.1919. god.) koji je garantirao Bošnjacima   ravnopravnost u kraljevini SHS kojim se ova kraljevina obavezala da će Bošnjacima   obezbjediti punu ravnopravnost kao i njihovim vjerskim ustanovama].

 

1928 : Zbog kritike o nepravilnosti u oduzimanju Bošnjačke zemlje od strane Stjepana Radića, zastupnika u saboru KSHS na njega je pucao zastupnik radikal Puniša Račić  koji je mecima iz pištolja ubio u Saboru Pavla Radića   i Đuru Basaričeka a ranio Stjepana Radića, Ivana Pernara i Ivana Granđu, pa je Stjepan Radić  od posljedica   ranjavanja umro 28. avgusta1928. godine  (Efendić-Semiz Dž.  2005:12-24.)

 

1928 : Donesen je zakon o finasijskoj likvidaciji i odštete za oduzeto zemljište poslije 1928. godine kojim se počinje regulisati odšteta za zemljište. Od ukupno predviđenih 650. miliona dinara isplaćeno je samo 139,5 miliona dinara ili 21,5%. Ostali dug je 78,5% ili 510,5 miliona dinara. Prema mišljenju pravnih eksperata pravo na neisplaćenu zemlju nikada ne zastarjeva, a zemljišna dokumetacija je sačuvana u arhivima Sarajeva i Beča (Efendić-Semiz Dž. 2005:12-24.).

 

1929 : 6. januara 1929. godine kralj Aleksandar zaveo "šestojanuarsku diktaturu". Kralj je ukinuo autonomiju Islamske vjerske zajednice i uveo jedinstvenu vjersku organizaciju pod nadzorom države. Ustav iz 1921. godine je ukinut  time i "Parlamentarizam" kako ga je nazvao kralj Aleksandar.

 

1929 : 9.2.1929  godine kralj Aleksandar dijeli Bosnu u banovine kada je kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca podijeljena u devet banovina prema imenima rijeka osim Primorske: Dravska sa sjedistem u Ljubljani, Savska sa sjedistem u Zagrebu, Vrbaska sa sjedistem u Banja Luci, Primorska sa sjedisem u Splitu, Zetska (Cetinje), Drinska (Sarajevo), Dunavska (Novi Sad), Moravska (Nis), Vardarska (Skoplje). Janja se nasla u Drinskoj banovini u koju su usle: Sarajevska, Tuzlanska, Uzićka, Sremska i Vukovarska oblast.


1929: Bosna podijeljena na provincije, svaka formiranja u cilju da ima srpsku većinu, ne postoji kao država.

 

1929 : Narodna skupština je raspuštena  a naziv države je promjenjen u Kraljevina Jugoslavija 3.10.1929. godine. Velika i plemenita ideja Jugoslovenstva najvećih umova naših naroda je ovim postupkom preko noci, sprovođenjem nasilne unifikacije, obaspravljenosti, svojim naglasenim antidemokratizmom, postala retrogradna.

 

1931 : Za desetogodišnjicu svog vladanja kralj Aleksandar  "nadari" narod "Septembarskim" ili oktroisanim ustavom 3.9.1931. godine kojim je uvedena dvodomnost narodnog prestavništva. Uz Narodnu skupštinu čiji su članovi     birani na opštim izborima uveden je i Senat, koji je mogao spriječiti provođenje mjera koje je izglasala Skupština ali se kralju nisu dopadali.

 

1931 : BiH je imala 2.323.555 stanovnika.

Formirane banovine su imale Bosanaca:

Drinska 850.934

Vrbaska 1.010.803

Primorska 322.364 i

Zetska 139.154 stanovnika.

 

1934 : 9. oktobra ubijen je kralj Aleksandar u Marseju u Francuskoj terorističkom akcijom VMRO i ustaša.

1939 : U Bosni i Hercegovini je bilo samo 3.000 pismenih žena.

1939 : Sporazum Cvjetković - Maček (podijelio BiH) U augustu 1939. godine sporazumom Cvetković-Maček formirana je Banovina Hrvatska na štetu BiH, a posebno Bošnjaka. U sastav Banovine Hrvatske ušlo je 13 kotara iz BiH. Time je izvršena podjela BiH i potpuno cijepanje njenog povijesnog tkiva. Do realizacije ovog sporazuma nije došlo jer izbija II svjetski rat. Tadašnje muslimansko političko vođstvo obnovilo je u tim prilikama ideju o autonomiji BiH. Preko svojih predstavnika sva muslimanska društva i organizacije zahtijevali su da se uspostavi BiH kao posebna jedinica. Protiv ove ideje odlučno su istupili srpski političari koji su zastupali ideju o srpskoj političkoj prevlasti u BiH. Linija podjele interesnog područja Njemačke i Italije išla je preko BiH. Tokom II svjetskog rata četnici Draže Mihajlovića   u tri su navrata izvršili masovne pokolje nad bošnjačkim stanovništvom u Istočnoj Hercegovini, Zapadnoj Bosni i u dijelovima Sandžaka. Sa svoje strane Bošnjaci su se otvoreno ogradili od ustaške politike progona i istrebljenje Srba i Jevreja obnavljajući rezolucije u kojima su osuđivani ustaški zločini. Islamska zajednica   također se ogradila od onih Bošnjaka koji su surađivali sa ustaškim vlastima (Isek, 1998).

1939 :  U organima vlasti su od ukupno 2.492 radna mjesta (Narodna skupština i senat, banovine, ministarstva, državni savjet, glavna konrola, narodna banka, privilegovana agrarna banka) Bošnjaci  su radili na 30 mjesta  ili u 1,2%. (Imamović, 1998).

 

1941 : U Jugoslaviji je bilo 773 Muslimana intelektualca:

64 oficira a od toga: 15 viših oficira (dva pukovnika - Muhamed Hromić, kapetan bojnog broda i Mustafa Bašagić,- sedam potpukovnika -  Sulejman Filipović, Muharem Aganović, Alija Džemidžić, Junuz Ajanović, Salko Alikadić, Bećir Kulenović, i Asim Tanović-, šest majora ( Reuf Miralem, Sulejman Torlić, dr. Ešref Torlić, Abduselam Fejzović, šefket Hasandedić); 255 pravnika, 126 profesora od kojih je bilo sedam univerzitetskih profesora: dr Mehmed Begović,  dr Fehim Bajraktarević, Muhamed Dizdar,  dr šaćir Sikirić, Salih Bašić  i dr Hamdija Ćemerlić; 50 teologa, 92 inzinjera, 71 ljekar, 31 ekonomista, 21 veterinar, i 21 apotekar.

    
1941: Bosna okupirana od strane njemačkih i italijanskih snaga, poslije integrirana u "Nazavisnu državu Hrvatsku", poznata pod skraćenicom "NDH", koja je imala fašistićki režim.

1941 : 25.3.1941 vlada Cvetković  - Maček potpisuje "Trojni pakt" sa Njemačkom i Italijom.

 

1941 : 27.3.1941 državni udar izveden od strane oficira potpomognut tajnim službama Engleske i Francuske u svrgavanju vlade Cvjetković-Maček i dovode na prijesto maloljetnog kralja Petra II. Osnovana je nova vlada pod predsjedništvom Dušana Simovića. Vlada Dušana Simovića   je odmah dala izjavu da ostaje pri potpisu trojnom paktu.

 

1941 : 1941 god. 6. aprila Njemačka je sa svojim saveznicima Madžarskom i Bugarskom napala Kraljevinu Jugoslaviju. Kralj, vlada i generalštab bježe u Zvornik, pa Han Pijesak, Pale a 13.4.1941. godine vlada je odlučila da napusti zemlju te je 15.4.1941. godine sa Nikšićkog aerodroma otišla na Bliski Istok a kasnije u London pod Englesku zaštitu.

 

1941 : 1941. godine, 10. aprila je Slavko Kvaternik proglasio Nezavisnu državu Hrvatsku (NDH) u koju je odmah uključio i BiH.

 

1941 : Nijemci su 15. aprila 1941. godine zauzeli Sarajevo i predhodno zarobili na Palama glavninu Vrhovne komande vojske Kraljevine Jugoslavije.

 

1941 : General Kalafatović  je potpisao kapitulaciju kraljevine Jugoslavije 17.4.1941. godine.

 

1941 : 25. aprila hrvatski vojskovođa Slavko Kvaternik poručuje "da će za sva vremena muslimanska ognjišta ostati slobodna, jer će prije i zadnji Hrvat izginuti negoli mi vas napustiti"??! Tada je isticano da je Ante Starčević  prvi u Evropi ustao u odbranu bosanskohercegovačkih Muslimana, kao i to da ih je smatrao "najčistijim Hrvatima" i "cvijetom hrvatstva".

 

1941 : 4. maja 1941. godine u Banja Luku je preneseno iz Zagreba podpredsjedništvo vlade NDH po ličnom naređenju Pavelića. Viktor Gutić  je bio ustaški stožernik u Banja Luci.

 

1941 : U julu mjesecu je u BiH uspostavljena ustaška vlast. Na području BiH uspostavljene je 6 velikih župa: Vrhbosna (Sarajevo), Usora i Soli (Tuzla), Glaz, Pliva i Rama (Travnik), Sana i Lika (Banja Luka), Krbava i Psat  i Bosanska Posavina čije je sjedište  bilo u  Salvonskom Brodu.

 

1941 : 30. aprila Ante Pavelić  proglašava uredbu kojom Bošnjake proglašava "Arijevskom rasom" te ih proglašava Hrvatima i tako čini genocid nad imenom Bošnjaka. Među 20 ministara u vladi NDH su bila samo 2 Bošnjaka. Od 193 zastupnika u saboru je bilo samo 13 Bošnjaka, od 462 novinara nije bilo ni jednog Bošnjaka  jer NDH očigledno nije imala povjerenje u Bošnjake.

 

1941 :14. avgusta Skupština udruženja ilmije "El Hidaje" održane u Sarajevu izražava protest protiv zlodjela ustaša nad Srbima a nakon toga u mjesecima od septembra do decembra Muslimani Bijeljine, Prijedora, Sarajeva, Banja Luke i Tuzle donose rezolucije kojim se osuđuju ustaški zločini nad Srbima.

Nakon ovih rezolucija delegacija Srba na čelu sa dr. Marom Kurtović  dolazi u Sarajevo i zahvaljuje se dr Asimu Musakadiću, predsjedniku gradskog fizikata koji je od delegacije Srba zatražio da i oni zaštite Muslimane od četničkog pokolja. Do neke takve izjave ili rezolucije Srba nikada nije došlo.


1941-1945: Drugi svjetski rat
U drugom svjetskom ratu 1941-45. godine Hitler i Musolini kao svoje satalite u Zagrebu i Beogradu dovode na vlast fašističke režime čim su otpor naroda prema novom fašističkom okupatoru nastojali amortizovati ali su ostavljali odriješene ruke u genocidu nad ne dominantnim socijalnim grupama. Tako je krenuo progon ili genocid nad Jevrejima i Romima kao "zajedničkim neprijateljem" fašističkih gospodara a onda Srbima u NDH u koju je uključena i Bosna (takozvana Nezavisna Država Hrvatska takozvana zato što se ne može govoriti ni o kakvoj nezavisnosti u okupiranoj zemlji). Srpski fašistički režim je počeo genocid nad nesrbima a posebno Muslimanima.
Bitke i gerilske borbe od strane Bosansko-Hercegovačkih partizana protiv Svaba i Italijana. Od sedam neprijateljskih ofanziva na partizane šest se vodi u Bosni. U II svjetskom ratu Bosna i Hercegovina je izgubila 407.000 svojih stanovnika i to: Srba 209.000, Muslimana 100.000, Hrvata 79.000, Jevreja 10.000, Roma 5.000 i ostalih oko 4.000 (Imamović  i sar., 1998).

1941 :  Izdat Moljevićev Memorandum o "homogenoj Srbiji" datiran sa 20. junom 1941. godine, koji je prihvaćen na Ravnoj Gori.

1941 : 27. jula 1941. godine napadom ranije formiranih partizanskih grupa na Drvar, Oštrelj, Bosansko Grahovo, Glamoš, Mrkonjić-grad, Han-Pijesak i Sokolac počinje Ustanak naroda Bosne i Hercegovine protiv njemačkog okupatora i formiranje slobodne teritorije u Bosni i Hercegovini.

1941 : U avgustu 1941. godine prvi četnički emisari Draže Mihajlovića   Jezdimir Dangić  i Boško Todorović  stigli su u istočnu Bosnu sa zadatkom da ustroje četničke jedinice.

1941 : Data "Instrukcija Draže Mihajlovića" 20. decembra 1941. godine u kojoj stoji da je cilj četničkog pokreta "stvoriti veliku Jugoslaviju i u njoj veliku Srbiju etnički čistu", što je podrazumjevalo protjerivanje i uništavanje hrvatskog i muslimanskog naroda, stim što je za Hrvate predpostavljalo i preseljenje Hrvata u Hrvatsku ali za Muslimane sigurno uništenje. U svoju ličnu bilježnicu Draža je zapisao za Muslimane da se moraju iseliti u Tursku ili ma gdje van naše teritorije..."(Brkljača, 1998).

1941 : 21. decembra 1941. godine u malom bosanskom mjestu Rudo formira se Prva proleterska brigada. Partizanske jedinice su formirane od mlađih boraca bez dovoljnog boračkog iskustva, imali su starješinski kadar koji su činili ili učesnici španskog građanskog rata ili komunisti iz redova rezervnih oficira ili aktivni oficiri i podoficiri bivše vojske, koji su izbjegli zarobljavanje i iskazali se kao osvjedočeni rodoljubi. Partizani su primjenjivali borbenu taktiku "pogodi i pobjegni", napadajući neprestalno, uglavnom noću i po lošim vremenskim i geografskim prilikama. U Istočnu Bosnu dolazi i Vrhovni štab NOPOJ sa vrhovnim komandantom Josipom Brozom Titom.

1941 : Masovna ubistva Muslimana krajem decembra 1941 i početkom   januara 1942. godine od strane četnika u  Foči, Goraždu, Vlasenici i Srebrenici. Četnički kapetan Sergije Mihajilović  je nakon tih pokolja zapisao:"Rešili smo se neprijatelja, ubili smo 5.000 Muslimana u Goraždu i Foči" (Brkljača, 1998). U 97 opština Bosne i Hercegovine nakon II svjetskog rata evidentirano je 1.097 stratišta masovnih zločina četnika u BiH, lociranih uglavnom duž granice BiH sa Srbijom i Crnom Gorom (Brkljača, 1998).

1942 : U Titovom programskom spisu iz 1942. godine  Muslimani su stavljeni u red jugoslovenskih naroda a ZAVNOBIH sugerira izjednačavanje Muslimana sa Srbima i Hrvatima.

1942 :  Alija Sadiković  i  Alija Aliefendić  zajedno sa još 71 bijeljinskim uglednim Muslimanom potpisuju Rezoluciju Muslimana grada i kotara Bijeljina povodom pokolja Muslimana u Koraju 2. decembra 1941. godine.

1942 : 1. novembra 1942. godine grupa muslimanskih političara sa Uzeir-agom Hadžihasanovićem upućuje "Memorandum" Adolfu Hitleru. U Memorandumu se napominje da Pavelić  nije uspio stvoriti pravnu državu i da je njegova osnovna greška uključivanje Bosne i Hercegovine u NDH. U Memorandumu se traži isključivanje svih bosanskohercegovačkih muslimana iz ustaških jedinica   na Istočnom frontu i uključivanje u "Bosansku stražu" i formiranje "župe Bosna" čijeg bi šefa imenovao direktno Adolf Hitler i da se Bosna i Hercegovina uvrsti u red evropskih zemalja koje bi štitio III Rajh.

1942 : 20. novembra 1942. godine dolazi do obrazovanja Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije sa oko 150.000 boraca.

1942 : 26/27 novembra u Bihaću je održano Prvo zasjedanje AVNOJ-a. Za predsjednika Izvršnog odbora je izabran dr Ivan Ribar, za podpredsjednika Nurija Pozderac, dr Pavle Savić  i Edvard Kocbek iz Slovenije.

1943 : Sredinom marta 1943. godine grupa jedinica   NOP sa 4.000 ranjenika forsirala je Neretvu i probila se prema Sutjesci (IV neprijateljska ofanziva). Krajem 1943. godine NOP je  u Bosni i Hercegovini imao 2 korpusa sa 7 divizija, 24 brigade i 25 partizanskih odreda.

1943 : Od sredine 1943. godine stvaraju se muslimanske jedinice koje su štitile muslimanska mjesta kao što su Hadžiefendićeva legija iz Tuzle i "Zeleni kadar" pod rukovodstvom Nešata Topčića. Avdaga Hasić  i Hasan-aga Gondžić  stvorili su narodnu miliciju u selima oko Kladnja. U Gacku je Džemo Tanović  formirao miliciju, splavar Emin Subašić  je u Goraždu i Čajniću i Huska Miljković  na području Cazinske krajine formirali miliciju.

1943 : 25.novembra održano zasjedanje ZAVNOBIH u Mrkonjić gradu ili Varcar Vakufu (uspostavljena državnost BiH). Ključni dan u izgradnji savremene državnosti BiH je 25. novembar 1943, kada je u Varcar Vakufu održano prvo zasjedanje Zemaljskog antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja BiH (ZAVNOBiH), podsjetio je prof. dr. Mustafa Imamović  na redovnoj sesiji Vijeća kongresa Bošnjačkih intelektualaca, koja je ovaj put bila posvećena državnosti BiH.

Vijećnici ZAVNOBiH-a usvojili su Rezoluciju i Proglas narodima BiH u kojima je, među ostalim, izražena volja naroda BiH da je njihova zemlja i srpska i hrvatska i muslimanska. Nekoliko dana kasnije, podsjetio je prof.dr. Imamović, održano je Drugo zasjedanje AVNOJ-a, na kojem je donijeta odluka o federativnom ustroju Jugoslavije, sa BiH kao jednom od šest ravnopravnih članica.

Građanska država "Svakom od tadašnjih pet službeno priznatih naroda u statusu nacije pripala je njegova federalna nacionalna jedinica. Izuzetak je bila BiH koja svoj status unutar takve zajednice nije stekla na osnovu nacionalnih kriterija, nego kao povijesna zajednica   triju naroda koji stoljećima žive zajedno", rekao je Imamović. U političkom vrhu NOP-a oko statusa BiH bilo je mišljenja da bi BiH trebala biti samo autonomnna pokrajina. No, njeno vezivanje za Srbiju ili Hrvatsku izazvalo bi stalne sporove njenih susjeda, nepovjerenje muslimana. Tako se, kaže Imamović, Došlo do ideje o direktnom vezanju BiH za federaciju.

"Podjela BiH, njeno priključenje nekoj od federalnih jedinica   tada nije dolazilo u obzir, jer bi sve to vodilo unutrašnjem cijepanju njenih naroda, potom ratom i zločinom", kaže prof. dr. Imamović. Odlukama drugog zasjedanja ZAVNOBiH-a, održanog od 30. juna do 2. jula 1944, BiH je ustrojena kao građanska država, što je predstavljalo politički rezime njenog hiljadugodišnjeg historijskog državnopravnog iskustva i kontinuiteta", objasnio je dr. Imamović. Kroz tih hiljadu godina trajanja Bosna nije bila politički strogo centralizovana, nacionalno unitarizirana niti kulturno unificirana i njen se historijski razvitak ogleda i u kontinuitetu teritorija i imena Bosne. "Bosna se, za razliku od susjeda i okolnih zemalja, nije tokom svoje politogeneze selila, cijepala niti mijenjala ime od 949, kada se pominje u traktatu De administrando, bizantskog cara Konstantina VII Porfirogeneta. Bosna se, za vrijeme Stjepana II Kotromanića   prostirala od Save do mora, od Cetine do Drine", rekao je profesor. Molbe papi slao je prvi bosanski kralj Tvrtko I Kotromanić  jekoji vladao je u drugoj polovoni XIV vijeka ne samo teritorijom sadašnje BiH nego i okolnim zemljama. Bosansko se kraljevstvo prostiralo od Lima i Boke Kotorske do Velebita i Une, do dalmatinskih otoka Brača, Hvara, Korčule, objasnio je Imamović.

No, posljednji bosanski kraljevi Stjepan Tomaš i njegov sin uzaludno su preklinjali evropske kršćanske vladare, posebno rimskog papu, da im pruži pomoć u odbrani od Osmanlija koji sve cešće napadaju Bosnu. "Proljeća 1463, kad je sultan Mehmed II Fatih osvojio Bosnu nije nestala ideja Bosne, teritorij i ime. Osmanske su vlasti osnovale Bosanski sandžak, koji je prerasto u Bosanski ejalet. On je obuhvatao teritoriju veću no u doba kad je Bosnom vladao Kotromanić", rekao je Imamović. Kontinuitet i savremene granice BiH formirane su postepeno, tokom XVII vijeka, nizom ratova i mirovnih ugovora između Osmanske carevine, Austrije i Mletačke republike.

Teritorijalni integritet BiH ostao je netaknut tokom svih 40 godina austrougarske uprave. Za vrijeme Kraljevine SHS "turski paragraf" ostavio je BiH u tadašnjim granicama. Kontinuitet BiH narušen je jedino za šestojanuraske diktature, kada je Kraljevina podijeljena na upravna područja, a razbijanje BiH nastavljeno je uspostavom Banovine Hrtvatske avgusta 1939. "Sve je to trajalo nekih desetak godina, do aprilskog rata 41. i od sloma Kraljevine Jugoslavije do formiranja ZAVNOBiH-a".

 

1943 : 29. novembra AVNOJ u Jajcu, uspostavljena avnojevska Jugoslavija, odnosno održano je drugo zasjedanje AVNOJ-a. Na ovom zasjedanju Muslimani nisu priznati kao nacionalna zajednica. Najljući protivnik priznavanja Muslimanske nacionalnosti je bio Veselin Masleša, koji muslimane nije vidio ni kao etničku zajednicu. Na prijedlog Moše Pijade i Milovana Đilasa Federativna Jugoslavija trebala se sastojati od pet republika (pet naroda - Srbi, Hrvati, Crnogorci, Makedonci i Slovenci) a Bosni i Hercegovini bi trebalo dati karakter jedne autonomne provincije. Međutim, bosanskohercegovački predstavnici se nisu sa tim predlogom složili.

 

1944 : Odnos broja Hrvata prema broju Muslimanima aprila 1944. godine u državnim službama NDH bio je slijedeći: Od ukupno zaposlenih  1.155 službenika Muslimana je bilo 79 ili 7%, od kojih dva ministra, 15 zastupnika, jedan konzul, 5 podžupana i 13 kotarskih predstojnika.

 

1944 : 30. juni do 2. juli 1944. godine u Sanskom Mostu je održano III zasjedanje AVNOJ-a a ZAVNOBiH se konstituisao kao vrhovni državni organ i najviše zakonodavno tijelo federalne Bosne i Hercegovine. U svom referatu Đuro Pucar kaže:"Ideja bosanske državnosti  je mlada pa je dužnost svih nas da kod naroda razvijamo tu ideju državnosti, ideju Federalne Bosne i Hercegovine".

Međutim, vijećnik dr Jakov Grgurić  je rekao:"Uzmite istoriju pa možete vidjeti da je Bosna bila samostalna država. Državno pravni temelji Bosne su samo pokopani a na nama je sada dužnost da ih iskopamo i da na njima gradimo našu fderalnu jedinicu, našu državu Bosnu i Hercegovinu" (Ibrahimagić, 2003).

 

1944 : avgusta mjeseca Pavelićeva vlada počinje da gradi džamiju u Zagrebu.

1944 : Krajiška ilmija sa potpisima 34 imama je izdala rezoluciju kojom se svi Bošnjaci  pozivaju u Narodnooslobodilački pokret (NOP).

 

1945 : 26-28. aprila 1945. godine u oslobođenom Sarajevu održano je treće zasjedanje ZAVNOBiH - a, na kojem je ZAVNOBiH proglašen Narodnom skupštinom. Formirana je i prva vlada sa: Rodoljub Čolaković  - predsjednik, Đuro Pucar, dr Zaim šarac, dr. Jakov Grigurić, Ilija Došen, dr Hamdija Ćemerlić, prof Anto Babić, Hasan Brkić, Pašaga Mandžić, ing Ćazim Ugljen i Vlado šegrt kao ministri.


1945: Bosna potpuno oslobođena 25. maja 1945, i uključena u novu Socijalističku Jugoslaviju kao Narodnu Republiku. Tokom II svjetskog rata Bosna i Hercegovina je izgubila 407.000 svojih stanovnika a od toga: 209.000 Srba, 100.000 Muslimana, 79.000 Hrvata, 10.000 Jevreja, 5.000 Roma i 4.000 ostalih naroda.

1945 : Prvi Ustav FNRJ (Federativna narodna republika Jugoslavija).

 

1945 : Ustavom FNRJ se predviđa osnivanje seljačkih radnih zadruga i već u 1945. godini ih je osnovano 31, 1946 god. 454, 1948 god. 808 a 1948. god 1318.

 

1946 : Ustav FNRJ izglasan je 31.01.1946. godine. U njemu se Bošnjaci ne spominju kao nacija.

 

1946 : Prvi izbori u slobodnoj BiH su održani 13. oktobra 1946. godine.

 

1946 : prvi ustav Bosne i Hercegovine donesen 30. decembra 1946. godine.

 

1948 : U popisu stanovnistva 1948. godine 71.125 muslimana se opredjelilo za srpsku nacionalnost a 24.314 za hrvatsku, dok se778.000 izjasnilo kao "neopredjeljeni".

 

1950. godine Cazinska buna.

 

1953 :  donesen zakon o zemljišnom maksimumu od 10 hektara po domaćinstvu. Višak obradive zemlje od 270.000 hektara je oduzet u državno vlasništvo.

 

1968 :  u februaru mjesecu, na XVII sjednici CK SKBiH, se u zaključcima navodi: da su istorija i "socijalistička praksa pokazale da su Muslimani poseban narod" te je Muslimanima u socijalistićkoj Jugoslaviji priznata nacionalnost.

 

1969 :  na sastancima Matice srpske i Matice hrvatske istaknut je poseban subjektivitet Bošnjačkog jezika, koji je ravnopravan srpsko-hrvatskom, odnosno hrvatsko-srpskom jeziku.

 

1971 : U popisu stanovništva 1971. godine prvi put se stanovnici mogu izjasniti kao Muslimani u nacionalnom smislu u Bosni i Hercegovini.

 

1974 : Ustavom se priznaje nacionalnost Bošnjaka  pod imenom Muslimani.

 

1980 : 4. maja umro je Josip Broz Tito u Kliničkom centru Ljubljana.

 

1985 : Memorandum SANU (Srpska akademija nauke i umjetnosti) u kome se ističe "ugroženost" srpskog naroda u SFRJ i predlaže kao jedino moguće rješenje teritorijalno ujedinjenje srpskog naroda.

 

1989 : Tokom 1989. godine dolazi do krize predsjedništva SFRJ uz istovremeno isticanje Generalstaba JNA kao vrhovne komande oružanih snaga SFRJ s ovlašćenjima samostalnog donošenja odluka. Time je u Jugoslaviji izvršen prikriveni državni udar.

 

1990 : Prvi demokratski izbori u SFRJ i BiH. Na izborima u BiH pobjeđuju nacionalne stranke: DA (Stranka demokratske akcije), SDS (Srpska demokratska stanka) i HDZ (Hrvatska demokratska zajednica). Savez komuništa SFRJ se raspada i gubi izbore.

 

1991 : 25. marta 1991. godine održan sastanak u Karađorđevu gdje su se Milošević  i Tuđman dogovorili o podjeli BiH (Anonimous, 2001).

 

1991 : U drugoj polovini 1991. godine dolazi do formiranja SAO (Srpske autonomne oblasti) koje su bile preteče stvaranja Srpske republike u BiH.

 

1992 - 1993. Srpski pokret za uništenje Bosne.

Zbog dugotrajnog procesa nacionalističkog nadmetanja između Srbije i Hrvatske, od kraja 19. vijeka do danas, unutrašnja politika Bosne i Hercegovine nije bila onako elastična kao što je mogla biti otkako su bosanski pravoslavci i katolici bili uvjereni da su zapravo oni Srbi i Hrvati. Pošto su 74 godine živjeli    zajedno u istoj državi sa Srbijom i Hrvatskom, nije ni čudo što su se te dvije vjerske zajednice u Bosni identificirale sa dvije etničke matice zemlje. Ali kada je jednom Jugoslavije nestalo, sama činjenica, zbog koje je bilo teško očuvati Bosnu i Hercegovinu, njeno nacionalno izmješano stanovništvo, nalagala je da se ona očuva. Ta su dva naroda izmješana sa trećim narodom koji nema matice zemlje kojoj bi se mogao obratiti, tako da bi se svi skupa mogli razdvojiti samo uz strahovito visoku cijenu, koja se nebi mogla ničim opravdati. S druge strane, cijena koju bi Bosanci morali platiti da bi živjeli    zajedno u miru, razmejrno je skroman doprinos normalnog ponašanja ljudi i njihove dobre volje. Većina bi bila sretna da može dati taj doprinos. Ali manjina, koja je djelovala po uputama iz susjednih država, nije to željela;  a ona je imala topove (Ibrahimagić, 2003).

 

1992 : Proglašenje Republike Srpske na teritoriji Bosne i Hercegovine 9. januara 1992. godine. Proglašenje vrše predstavnici samo srpskog naroda bez saglasnosti druga dva naroda u Bosni i Hercegovini koja se još nalazi u sastavu SFRJ.

 

1992 : Predsjednik Srpske demokratske stranke Radovan Karadžić  izjavljuje:"Nema povratka na jedinstvenu BiH. Došlo    je vrijeme da se srpski narod organizuje kao cjelina ne gledajući na administrativne (postojeće) granice (Anonimous, 1992).


1992 :  29. februara i 1. marta održan je Referendum Nezavisnosti BiH, bojkotovan od srpske strane, ali 66%  naroda Bosne i Hercegovine je glasalo za nezavisnost.

 

1992 : Srpsko-crnogorska agresija 06.04.1992. na Bosnu i Hercegovinu. Rat započet, Srbija, Crna Gora i lokalni Srbi napadaju i protjeruju i ubijaju mnoštvo Bošnjaka i Hrvata.

 

1992 : 7. aprila Bosna i Hercegovina je priznata kao nezavisna država od strane USA i većine evropskih zemalja.

 

1992 : 22. maja Bosna i Hercegovina je primljena u Ujedinjene nacije kao punopravan član.

 

1993: 13. marta u rano ujutro porušeno svih pet bijeljinskih Džamija.

1993: Rat sa Hrvatima u centralnoj Bosni i Hercegovini.

 

1993 : Takozvana Narodna skupština Republike Srpske u Mrkonjić  Gradu 20. jula 1993. godine "poništava" odluke ZAVNOBiH-a. Odluka Narodne skupštine Republike Srpske je pravno ništavna jer je donesena od paradržavnog tijela sastavljenog od odmetnutih poslanika legalne i legitimne tada postojeće Skupstine republike BiH, kao međunarodno priznate države i članice UN i drugo, što bosanski Srbi po međunarodnom pravu nemaju pravo na samoopredjeljenje i time na stvaranje sopstvene države na tlu države BiH, kojoj je međunarodna zajednica   priznala teritorijalni integritet u granicama u kojima je bila  u sastavu bivše SFRJ, kao i subjektivitet u međunarodnim odnosima, a to znači međunarodnu zaštitu njenog teritorijalnog integriteta i državnog suvereniteta (Zgodić, 2003).

1994: Washingtonski sporazum, rat između Bošnjaka i Hrvata se zaustavlja.

1995: Nakon velikih uspjeha od strane Bošnjačke i tzv. Hrvatske armije, Dejtonski sporazum se potpisuje, Bosna dobija dva entiteta...

 
2006 :10.3.2006. godine umro je Slobodan Milošević  u zatvoru u Hagu.

 

 

 

 


Kratka istorija Janje

 

1650 : Prvi put se pominje ime Janja (Čuveni bošnjački istoričar, rodom iz Pečuha, Ibrahim Alajbegović Pečevija (1574-1650)) piše u svojoj poznatoj hronici Tarih-i Pečevi, da je ban Derenčin odsječenu Gerz Eljazovu glavu poklonio ugarskom kralju, koji je naredio da se ukopa na Budimskom brdu, koje je od tada prozvano  Gerzelez brdo. Po Pečeviji, Gerz Eljaz je bio iz Janje kod Bijeljine.

 

1580 : Osnovan Bosanski ejalet od 7 sandžaka (Bosanski, hercegovački, kliški, lički, pakrački, požeški i zvornički).

 

1718 : Požarevačkim mirom (21.juna 1718. godine) Bijeljina je pripala Austriji a Janja Zvorničkom sandžaku. Granica je išla od Drine kod Hamajlija, preko Ljeskovca, Jabanuše, Suhog Polja na Koraj, Lopare, Srebrenik i td. 20 do 30 km južno od Save sve do Bihaća.

 

1737 : Austrougarska vojska je potpuno uništila Janju. Koliko je kasaba Janja tada bila razorena i uništena govore nam podaci u dijelu "Vojno geografski opis Srbije pred Vojnu Krajinu od 1783. i 1784. godine" (Spomenik SAN-a 82. knjiga, drugi razred, str. 138-139. na njemačkom jeziku, Beograd, 1936 god.). Car Karlo VI je tada bosanskim muslimanima zaprijetio uništenjem ukoliko se ne odreknu Islama. Međutim, Austrijska vojska je kod Banja Luke potučena do nogu te 1737. godine (Imamović, 1997). Ovdje je rečeno:"da je varošica   Janja 1783. godine brojala 60 muslimanskih i 12 kršćanskih kuća, dvije kafane i jednu džamiju. Dakle, od 1737. godine kada je popaljena i razrušena, odnosno od 1739. godine kada se austrijska vojska povukla iz Janje, pa do 1783. godine,  za 45 godina, u Janji su popravljene samo 72 kuće  (Huković  M, Sadiković  A. "život i djelo muderisa Alije Sadikovića". Gazi Husrefbegova biblioteka Sarajevo, 1987:209.

 

1806 : Poslije poraza turske vojske na Mišaru 8. avgusta 1.806. godine je u Janji sahranjen Kulin kapetan. Muslimani iz Lješnice su protjerani u Janju.

 

1807 : Po drugi put u istoriji svog postojanja Janja je uništena. Aprila mjeseca Karađorđevi ustanici su zauzeli  Donji Grad u Zvorniku, napali i zapalili Janju. Njima su se pridružili i pravoslavci okolnih sela. Međutim, Ali-paša Fidahić je ustanike u Pilici i Branjevu potukao do nogu krajem aprila i natjerao ih preko Drine u Srbiju. (Ristanović, 2000).

 

1809 : Vojska Luke Lazarevića   operisala je preko Drine od Rače do Zvornika. 8.000 srpskih ustanika opkolilo po naređenju prote Mateja Nenadovića   Bijeljinu i Janju ali su se brzo povukli zbog poraza srpske vojske od strane Turaka kod Kamenice kod Nisa.

 

1811 : Na Orlovom polju kod Janje Ismet paša sklapa ugovor sa Karađorđem o Begovoj Lješnici u Srbiji kojim je Begova Lješnica  ostala pod vlašću Turaka sve do 1834. godine.

 

1813 :  Na Drini kod Lješnice za tursku vojsku sagrađen je most a osvajanjem Lješnice Janku Stojićeviću je oduzeta sablja Kulin kapetana koji je pogunuo na Mišaru a sahranjen u Janji. Poslije 1813. godine Muslimani istjerani iz Lješnice u Janju u periodu 1806-1807. godine, odnosno poslije boja na Mišaru, su se sa svojim porodicama ponovo vratili u Lješnicu.

 

1815 : Poslije pobjede srpske vojske na Dublju nad turskom vojskom koju je predvodio Marašlija i zarobljavanja  Ibrahim-paše dolazi do pregovora na Orlovom polju kod Janje. Preko janjarske skele su 20.avgusta 1815. godine prevezeni Miloš Obrenović, knez Avram Lukić  iz Požege, knez Petar Otašević  iz Kragujevca i Nikola Simeunović  iz Valjeva, a prevezli su ih Ibrahim-paša  i Serčesma. Sutradan 21.8.1915. godine Miloš je imao prvi susret sa bosanskim vezirom na Orlovu Polju. Završetkom drugog srpskog ustanka Lješnica   je ostala pod turskom upravom. Granica   je išla "od zapada Drinom do više Lješnice, pa odande Cerom i Vlašićem više Krupnja, pa opet Drinom". (Ristanović  2000). Međutim, Milorad Zebić  u knjizi "Branjevo na Drini", izdatoj u Beogradu 1970. godine a štampanoj u preduzeću "Sava Mihić" u Zemunu piše :"Po dolasku Otaševićevu, Miloš se sa pratnjom spusti prema Lješnici gdje ga Serčesma sačeka na putu ispred varoši, jer negodovanje lješničkih Turaka, čiji mnogobrojni srodnici izgiboše na Dublju pre dve nedelje dana, beše uzelo velikih razmera. A i bez toga, Lješničani i Vidajićevi (Fidahićevi) Turci u Jadru, skoro tri mjeseca nemaju mira ni odmora, zbog blizine srpske vojske i hajdučkih četa, koje ih uznemiruju od od Gučeva do Cera.... Miloš vrati svoju stotinu konjanika, pa sa knezovima i ostalom pratnjom, posle srdačnih pozdrava sa vezirovim ljudima, najzgodnijim putem stigne prema Orlovu polju. Kad biše na onoj strani reke, jedan odred Serčesminih delija pojaha ispred povorke a drugi pozadi nje. Iđahu putem prema Zvorniku. Sa leve strane beše im Drina sa svojim vodenicama na zelenoj i brzoj vodi, sa šumarcima od janjeva i svojim mnogobrojnim otokama i sprudovima, koji se kao umiveni blistahu na suncu pokriveni finim peskom i tankim uglačanim kamenjem. Oni stigoše u Branjevo, u vezirov logor, još zarana popodne. Miloš dobi mjesto u Serčesminom šatoru kao njegov gost, a starešinama i Dimitriju, kmetovima i ostalim biše iznad njih data dva šatora. Njihovi konji biše smješteni pod lipama ispod puta i nedaleko od vode". Tu se Miloš susreo sa Hrušid pašom 10. avgusta 1915. godine kada je potpisano primirje. Sa Milošom su pošli još Avram Lukić, knez dragačevski, Matija Ranković, knez topolski, gazda Mihailo Otašević  i gazda Nikola Simeunović  iz Babine Luke u Valjevskoj nahiji, poštar Rozoglija, tumač Dimitrije, Vule Gligorijević  kao Milošev čibukčija, Jovo Pazarac kao Milošev kafedžija, dva kmeta Janko Crnoborac i živan Vračarić. Kod Avrama Lukića   Turci su našli zlatan prsten sa dijamantom i znakom Ruskog cara te je on i Otašević  bio odvojen od ostalih Srba pod specijalnu stražu. Po povlačenju Hrušid paše on ih ostavi Vidajićima (Fidahićima - prim. autora) na čuvanje, čiji ih vojnici zakopaše žive     i ubiše "iznad karaule a dvesta koraka udesno od Lokanjskog potoka, koji tuda protiče, dadoše oni iskopati duboku jednu grobnicu i u nju, do košulje opljačkane, spustiše: na jednom kraju Avrama, na drugom Otaševića. To mjesto su kasnije Srbi nazvali "Kneževo jasenje". Srpske žene  su skoro stotinu godina tu palile svijeće o zadušnicama ne znajući za imena ubijenih. Kad Austrijska uprava, poslije okupacije Bosne i Hercegovine, naseli Branjevo Nijemcima i izdijeli zemlju, nestade traga ovom mjestu (Zebić, 1970).

 

1829 :  Na geografskoj karti autora F. Frieda iz Bečke ekonomske kompanije (Wienirische ecconomische Company nalazi se mjesto Janja a na karti istog autora iz 1821. godine nalazi se šepak a ne nalazi Janja ni Kozluk.

 

1830 : 3.avgusta bilo je utvrđeno da Turci više ne mogu stanovati u Srbiji osim garnizona koji će biti u gradovima. Onima koji su u Srbiji imali imanja bilo je naređeno da ih prodaju u roku od godinu dana.

 

1833 : Sultanovim Hatišerifom je Lešničkim muslimanima bilo naređeno da se iste godine, kad pokupe ljetinu, isele. Oni su svoje iseljavanje odlagali, dok 1834. godine nisu prisilno iseljeni od strane Vučića   Perišića   kojih ih je sa vojskom po naređenju Miloša Obrenovića   sve iselio u Bosnu a dobar dio je bio ubijen.

 

1834 : Knez Miloš naređuje da se Muslimani iz Srbije prisilno isele. Tu naredbu je provodio Vucić  Perisić  u junu 1834. godine.

 

1835 : 6. juna doseljeno je je u Lješnicu 396 Krajišnika a u avgustu 1836 još 1.725. U Loznicu ih je došlo 895. Doseljeni Krajišnici su naseljeni u muslimanske kuće.

 

1836 : U sklopu pobune muslimana protiv Porte  Ali-paša Fidahić je u Bijeljini zarobljen od strane bosanskog valije Daut-paše i tuzlanskog Mahmud paše Tuzlića poslije jake pješadijske i artiljerijske bitke koja je trajala 16 sati.

 

1838 :  U Lješnici je ugašen zadnji ezan na džamiji, a počelo je da zvoni prvo crkveno zvono teško 116 funti koje se moglo čuti i sa one strane Drine gdje su protjerani "Turci".

 

1878 : Hadžibeg Hurembegović  i Omerbeg Ćemerlić  iz Janje, Mehmedalibeg Fidahić  i Mićo Ljubibratić  iz Bijeljine u šapcu održavaju savjetovanje o podizanju ustanka protiv Austrije. Po njihovom dogovoru kmetovi bi dobili jednu četvrtinu zemlje a jednu četvrtinu bi mogli kupiti. Begovima bi ostala polovina zemlje.

 

1914 : U avgustu mjesecu Austrijanci su poslije prelaza Drine na Samurovića   adi (Samarovača) napravili masakar u Prnjavoru, poveli su 19 prnjavorskih dječaka u Janju. Kod navoza na Drini je bio napravljen pontonski most, djecu i 27 zarobljenih srpskih vojnika zarobljenika Austrijanci su smjestili u crkveno dvorište u Janji. Odatle su ih odveli u Bijeljinu, Brčko a zatim u Peštu (Ristanović,2000; 392).

 

1921 : Alija Alijagić, stolarski radnik koji je bio na zanatu u Janji izvršio je u Delnicama (Gorski Kotar u Hrvatskoj ubija ministra unutrašnjih poslova i tvorca "Obznane" Milorada Draškovića   21. jula 1921. godine.. Alijagić  je bio član     komunistićke partije Jugoslavije zajedno sa Rodoljubom Čolakovićem, Dimitrijem Lopandićem, Abdulahom Pjanićem i Nikolom Petrovićem. Alijagić  je uhvaćen i obješen 26. oktobra 1921. godine u Zagrebu.

 

1929 : 9.2.1929 - kralj Aleksandar je podijelio i Bosnu u banovine. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca podijeljena u devet banovina: Dravska sa sjedištem u Ljubljani, Savska sa sjedištem u Zagrebu, Vrbaska sa sjedištem u Banja Luci, Primorska sa sjedištem u Splitu, Zetska (Cetinje), Drinska (Sarajevo), Dunavska (Novi Sad), Moravska (Niš), Vardarska (Skoplje). Janja se našla u Drinskoj banovini u koju su ušle: Sarajevska, Tuzlanska, Uzička, Sremska i Vukovarska oblast.

 

1991 : 19. septembra 1991. godine formirana je u Bijeljini od strane SDS-a (Srpske demokratske stranke, koja je od 100 poslanika imala 55, SAO (Srpska autonomna oblast) Semberija i Majevica. Tako je Janja postala  dio SAO Semberija i Majevica   voljom samo poslanika jednog naroda ili bolje rečeno voljom poslanika jedne stranke (SDS).

 

1992 :  29. marta u nedjelju delegacija Mjesne zajednice Janja se sastala sa predstavnićima Mjesne zajednice Lješnica   da razmjene mišljenje o aktuelnoj političkoj sutuaciji. Predsjednik Skupstine Mjesne zajednice Lješnica   Mile Ličanin obavjestava janjarsku delegaciji da su Arkanovci u Bogatiću i da su tražili dozvolu od Mjesne zajednice Lješnica   da na njihovom području pređu Drinu i da idu u Janju. Lješnicani im nisu dali dozvolu. Dogovoreno je da ukoliko arkanovci uđu u Janju da se Janjarci sklone u Lješnicu.

 

1992 : 31. marta 1992. godine desila se eksplozija bombe u kafiću "Istanbul" u Bijeljini. Arkan sa svojom bandom dolazi iz Srbije, odnosno iz Bogatića, gdje je čekao nekoliko dana poziv iz Bijeljine.

 

1992 : 1. aprila Arkanovci sa Arkanom vrše pokolj u Bijeljini.

 

1992 : 4. aprila, baš na ramazanski bajram Arkan dolazi u Janju. Janja je ostala jedino bošnjačko mjesto gdje je došao Arkan a da nije ubio ni jednog Bošnjaka. Tog dana Janja je na silu okupirana od paravojnih snaga Republike Srpske, Republike Srbije i Crne Gore.

 

1992 : 8. juna 1992. godine izlazi Službeni glasnik Srpske Republike broj 8 od 8. juna 1992. godine po kojem su svi Muslimani iz Janje i Bijeljine lišeni prava na zaposlenje, zdravstveno i invalidsko - penziono osiguranje, na stanarsko pravo a njihova imovina će se koristiti za potrebe odbrane Srpske Republike BiH... (SIM novine, 1992). Odluku za SO Bijeljinu potpisao je Jovo Vojnović, predsjednik Skupštine opštine Bijeljina 1. oktobra 1992. godine.

 

1992 : 30. avgusta 1992. godine Ratno predsjedništvo SO Bijeljina donosi odluku broj 01-012-4/sj-63  o mobilizaciji svih izbjeglica   (tačka 6) kao i domaćeg stanovništva koje radi na strani van opštine (tačka 5). Ukoliko se pozvani ne budu odazvali na mobilizaciju njihove porodice biće protjerane sa područja opštine a imovina stavljena na raspolaganje za potrebe odbrane (tačka 5). U potpisu je Zlatko Joković  a članovi     ratnog predsjedništva su bili još: Jovan Vojnović, Boro Stević, Neđo šakotić, Perica   Stojanović  i pukovnik Dragiša Masal, komandant kasarne Vojvode Stepe Stepanovića   u Bijeljini (Trbić, 2007).

 

1994 : u avgustu i septembru svi Janjarci su protjerani iz svojih kuća u Janji u Tuzlu. Glavni egzekutor protjerivanja bio je Vojkan Đurkivić, major JNA iz Bijeljine.

 

1994 : Srijeda, 7. septembar 1994. godine, na marvenoj pijaci u Priboju Vojkan Đurković  je doveo 1.200 do1.300 Janjaraca. Svaki je predhodno morao platiti 200 do 300 njemačkih maraka za "prevoz". Ovdje je Vojkan odvojio muškarce od žena  i tražio još po 400 njemačkih maraka za svakog muškarca.

 

1995 : Dejtonski sporazum po kojem je naša Janja pripala Republici Srpskoj.

 

 


Prijašnja priča


Slijedeća priča

 

 
 
   Ova stranica je posvecena svima kojima je Janja u srcu a Drina u venama! Za više informacija možete nas kontaktirati na MAIL

Stranica se otvorila: 0.22 Sekundi